تەماتە؛ پارێزەرە سوورەکەی خوێنبەرەکان و دوژمنی جەڵتەی مێشک

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تەماتە هێشتا وەک بابەتێکی گەرم لە ڕووماڵە تەندروستییەکاندا دەردەکەوێت، نەک وەک سەوزەیەک، بەڵکو وەک سەرچاوەیەکی دەگمەنی ماددەی "لای کۆپین". ئەم دژە ئۆکسانە بەهێزە وای کردووە تەماتە ببێتە یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین خۆراکەکان لە بواری پزیشکیی خۆپارێزیدا.

ماددەی لای کۆپین (Lycopene) کە ڕەنگی سوور بە تەماتە دەبەخشێت، پەیوەندییەکی سەلمێنراوی بە کەمکردنەوەی مەترسییەکانی جەڵتەی مێشکەوە هەیە. لە نوێترین ڕاپۆرتەکانی زانکۆی هارڤەرددا هاتووە کە خواردنی تەماتە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی مەترسی بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن لە توێژینەوە خۆراکییەکاندا.

ئەمە وای کردووە تەماتە ببێتە یەکێک لە خۆراکە سەرەکییەکان بۆ تەندروستی خوێنبەرەکان. توێژینەوە درێژخایەنەکان دەریدەخەن کە ماددەی لای کۆپین یارمەتی نەرمکردنی خوێنبەرەکان دەدات و ڕێگری لە ڕەقبوونیان دەگرێت، کە هۆکاری سەرەکی زۆربەی نەخۆشییەکانی دڵ و مێشکە.

تەماتە کاتێک دەکوڵێنرێت یان دەکرێتە سۆس، ماددەی لای کۆپینەکەی زیاتر چالاک دەبێت و جەستە ئاسانتر دەتوانێت هەڵیمژێت. ئەمە تایبەتمەندییەکی دەگمەنە کە لە زۆربەی سەوزە و میوەکانی تردا نییە، چونکە زۆربەیان بە کوڵاندن سوودەکانیان کەمدەبێتەوە.

لەبەر ئەوە، تەماتە تەنها پێکهاتەیەکی ناو زەڵاتە نییە، بەڵکو کەرەستەیەکی پزیشکییە بۆ پاراستنی کۆئەندامی دەمار و خوێن. بەردەوامبوون لەسەر خواردنی تەماتە دەتوانێت پارێزگارییەکی باش لە تەندروستی دڵ و مێشکت بکات لە درێژخایەندا.

سەرچاوە: Harvard Nutrition & Vascular Health

PM:11:56:04/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 176 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌