چاککەرەوەی کوانتەم: هەڵکشانی زانستی دکتۆرە سەلمە ئیدریس

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لەناو تاقیگەکاندا کە پڕن لە دەنگی ئامێرە گەیەنەرە پێشکەوتووەکان و تیشکی لێیزەر، دکتۆرە سەلمە ئیدریس خەریکی دووبارە داڕشتنەوەی داهاتووی وێنەگرتنی پزیشکییە لە ڕێگەی زانستی فیزیاوە. ئەو توانیویەتی سنوورە مەحاڵەکانی زانست ببەزێنێت بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی و ڕزگارکردنی ژیانی ملیۆنان کەس لەو نەخۆشییانەی کە پێشتر دەستنیشانکردنیان لە کاتی خۆیدا ئەستەم بوو.

سەلمە کە فیزیاییەکی وەرچەرخاوە بۆ داهێنەری پزیشکی، سیستمێکی MRI پەرەپێدراوی کوانتەمی دروستکردووە کە توانای هەیە گۆڕانکارییە زۆر وردە خانەییەکان ساڵانێک پێش دەرکەوتنی نیشانەکان دەستنیشان بکات. توێژینەوەکانی ئەو تەنها نووسینی سەر کاغەز نین، بەڵکو پردێکە لە نێوان تیۆرییە ئەبستراکتەکانی فیزیا و چاکبوونەوەی ڕاستەقینەی ئەو نەخۆشانەی کە هیوایەکی کەم مابوو بۆ ڕزگاربوونیان.

تاقیکردنەوە کلینیکییەکان نیشانی دەدەن کە ئامێرە تاقیکارییەکەی ئەو ڕێژەی دەستنیشانکردنی پێشوەختەی تومۆرە شێرپەنجەییەکان بە ڕێژەی ٢٨٪ زیاد دەکات، کە ئەمە وەرچەرخانێکی مێژووییە. لە ئێستادا نەخۆشخانە گەورەکانی ئەوروپا ئامادەکاری دەکەن بۆ دەستپێکردنی بەرنامەی تاقیکاری فراوان بۆ بەکارهێنانی ئەم تەکنەلۆژیا پێشکەوتووە لە ناوەندە تەندروستییە نێودەوڵەتییەکاندا.

سەرسامبوونی سەلمە بە زانست لە منداڵییەوە دەستی پێکرد، کاتێک ڕادیۆ شکاوەکانی ناو ماڵەکەیانی پارچە پارچە دەکرد و دواتر چاکی دەکردنەوە. 

بە هاندانی مامۆستاکانی، ئەو بەردەوام بوو لە خوێندنی میکانیکی کوانتەم سەرەڕای کەمیی ڕێژەی ژنان لەو بوارەدا لەو سەردەمەدا، بەڵام ویست و توانای ئەو هەموو ئاستەنگە کۆمەڵایەتی و زانستییەکانی تێکشکاند و بووە نموونەی باڵا.

کارەکانی ئەو وەک بەڵگەیەک بۆ بوێری نێوان بوارە جیاوازەکان دەمێنێتەوە و نیشانی دەدات کە داهێنان تەنها لە یەک بواردا سنووردار نییە. دکتۆرە سەلمە بە تێکەڵکردنی فیزیا و پزیشکی، دەیسەلمێنێت کە خەیاڵی زانستی و لێکۆڵینەوەی بەردەوام دەتوانێت ببێتە هۆی پاراستنی ژیانی مرۆڤەکان و گۆڕینی ئاراستەی مێژووی پزیشکی.

ڕاپۆرتی جیهانی زانست و پزیشکی، ٢٠٢٦

PM:10:58:12/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 84 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌