دروستکردنەوەی ئەندامەکانی جەستە: شۆڕشی چاپکردنی زیندەیی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە تاقیگە هەرە پێشکەوتووەکانی جیهاندا، چاپکەرەکان چیتر کاغەز و وێنە چاپ ناکەن، بەڵکو ئەندامی زیندووی مرۆڤ دروست دەکەن. ئەم تەکنەلۆژیایە کە بە "چاپکردنی زیندەیی" (Bioprinting) دەناسرێت، خانەی مرۆڤ وەک "مرەکەبی زیندوو" بەکاردەهێنێت بۆ دروستکردنی پارچە پارچەی جەستە، لە پێست و کڕکڕاگەوە تا دەگاتە شانە ئاڵۆزەکانی دڵ و گورچیلە کە دەتوانن وەک ئەندامی ڕاستەقینە کار بکەن.

چاپکردنی زیندەیی ڕێگە بە پزیشکان دەدات ئەندامەکان بە وردی بەپێی قەبارە و پێداویستی هەر نەخۆشێک دروست بکەن، بە بەکارهێنانی خانەکانی خودی نەخۆشەکە. ئەمەش واتای کۆتاییهاتنی کێشەی گەورەی "ڕەتکردنەوەی ئەندام" لەلایەن جەستەوە، چونکە جەستە کاتێک ئەندامێکی بۆ دەچێنرێت کە لە خانەکانی خۆی دروست کراوە، وەک بەشێکی خۆی وەری دەگرێت و هیچ کاردانەوەیەکی نەرێنی نابێت.

ئەم داهێنانە دەتوانێت جیهان لە قەیرانی کەمیی ئەندامە بەخشراوەکان ڕزگار بکات، کە ساڵانە هەزاران کەس بەهۆی نەبوونی بەخشەرەوە گیان لەدەست دەدەن. لە داهاتوودا، نەخۆشخانەکان دەتوانن "بانقی خانەکان"یان هەبێت و هەر کاتێک نەخۆشێک پێویستی بە ئەندامێک بوو، دەستبەجێ بۆی چاپ بکەن، ئەمەش دەبێتە گەورەترین گۆڕانکاری لە مێژووی پزیشکیی چاندنی ئەندامەکاندا.

تەکنەلۆژیای چاپکردنی زیندەیی لە چاپکردنی سادەی سێ ڕەهەندییەوە (3D Printing) پەرەی سەند کە پێشتر بۆ دروستکردنی پارچەی پیشەسازی بەکاردەهێنرا. زانایان توانییان ئەو تەکنیکە بگۆڕن بۆ بەکارهێنانی "ماددەی بایۆلۆژی" و خانەی زیندوو کە دوای چاپکردنیش دەتوانن گەشە بکەن و بەیەکەوە ببەسترێنەوە بۆ دروستکردنی شانەیەکی بەهێز و کارا.

ئەمڕۆ، ئەم ئامێرانە خەریکە "هیوا" چاپ دەکەن، خانە بە خانە. هەرچەندە دروستکردنی دڵێکی تەواو کە بتوانێت وەک دڵی سروشتی لێ بدات هێشتا پێویستی بە تاقیکردنەوەی زیاترە، بەڵام سەرکەوتنەکان لە چاپکردنی پێست و بەشەکانی تری جەستە دەیسەلمێنن کە مرۆڤایەتی گەیشتووەتە قۆناغێک کە دەتوانێت پارچە پەککەوتووەکانی جەستەی خۆی نوێ بکاتەوە.

گۆڤاری خانە (Cell Journal)، ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی

PM:10:02:19/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌