خوێنی دەستکرد: ڕزگارکەری ژیان و کۆتاییهێنان بە کەمیی بەخشەران

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە ژوورەکانی فریاکەوتنی خێرا کە تێیدا هەر چرکەیەک بڕیار لەسەر ژیان یان مردن دەدات، خوێنی دەستکرد خەریکە دەبێتە جێگرەوەیەکی یەکجاری بۆ ئەو وابەستەییە ترسناکەی کە بە بەخشەرە مرۆییەکانەوە هەمانە. زانایان توانیویانە خانەی سووری دەستکرد ئەندازیاری بکەن کە دەتوانێت ئۆکسجین بە هەمان کارایی خوێنی سروشتی بگوازێتەوە و بۆ هەموو جۆرە گروپە خوێنەکان بەکاربهێنرێت.

ئەم خوێنە دەستکردە تایبەتمەندییەکی یەکجار گرنگی هەیە کە خوێنی مرۆیی ناتوانێت پێشبڕکێی بکات؛ ئەویش ئەوەیە کە دەتوانرێت بۆ ماوەی چەندین ساڵ هەڵبگیرێت بەبێ ئەوەی تێکبچێت، لە کاتێکدا خوێنی مرۆیی تەنها بۆ چەند هەفتەیەک دەمێنێتەوە. هەروەها گواستنەوەی زۆر ئاسانە و پێویستی بە ساردکەرەوەی تایبەت نییە، ئەمەش وادەکات ببێتە باشترین بژاردە بۆ ناوچە کارەساتبارەکان، گۆڕەپانەکانی جەنگ و ئەو شوێنانەی کە دەستیان بە بانقەکانی خوێن ڕاناگات.

ئەم داهێنانە تەنها شلەیەکی سوور نییە، بەڵکو تەکنەلۆژیایەکی بایۆلۆژییە کە دەتوانێت لە جەستەی هەر مرۆڤێکدا کار بکات بەبێ ئەوەی کۆئەندامی بەرگری هێرشی بکاتە سەر. ئەمە کێشەی "گونجانی گروپە خوێنەکان" بە تەواوی چارەسەر دەکات، چونکە ئەم خوێنە دەستکردە "گشتگیرە" و جەستەی هەموو کەسێک وەری دەگرێت، ئەمەش کاتێکی زۆر بۆ پزیشکەکان دەگەڕێنێتەوە لە ساتە هەستیارەکاندا.

خەونی دروستکردنی خوێنێکی وەها دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی جەنگی جیهانی دووەم، کاتێک کەمیی خوێن و زۆریی بریندارەکان پزیشکانی ناچار کرد دەست بدەنە تاقیکردنەوەی مەترسیدار و جۆراوجۆر. بۆ دەیان ساڵ زانایان هەوڵیان دەدا لاسایی ئاڵۆزییەکانی خوێنی مرۆڤ بکەنەوە، بەڵام تەنها لەم دواییانەدا بوو کە توانییان بگەنە ئەنجامێکی وەها جێگیر و سەلامەت.

ئەمڕۆ ئەو خەونە یەک هەنگاو لە واقیعەوە دوورە و بەڵێنی جیهانێک دەدات کە تێیدا هیچ کەسێک ژیانی لەدەست نەدات تەنها لەبەر ئەوەی خوێنی پێویست لە بەردەستدا نەبووە. خوێنی دەستکرد نەک هەر ژیان ڕزگار دەکات، بەڵکو ئاسایشی تەندروستی جیهانی دەپارێزێت و مرۆڤایەتی لە یەکێک لە گەورەترین مەترسییەکان ڕزگار دەکات.

سەرچاوە: 

گۆڤاری لانسێت، زانکۆی جۆنز هۆپکینس

PM:09:56:19/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 96 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌