حەبێک دژی کات: زانایان پرۆسەی پیربوونی خانەکان خاو دەکەنەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

پیربوون، کە بۆ هەزاران ساڵ وەک چارەنووسێکی حەتمی و بێ گەڕانەوەی مرۆڤایەتی سەیر دەکرا، ئێستا ڕووبەڕووی گەورەترین و بەهێزترین ئاڵنگاری زانستی بووەتەوە. زانایان حەبێکی گەردیلەیی نوێیان پەرەپێداوە کە کار لەسەر ناوەوەی خانەکان دەکات بۆ ئەوەی کاتژمێری بایۆلۆژیی جەستە خاو بکاتەوە، ئەمەش وەک هەنگاوێکی مێژوویی بەرەو نەهێشتنی نیشانەکانی پیربوون دەبینرێت.

توێژەران لە تاقیگە پێشکەوتووەکاندا کۆمەڵە پێکهاتەیەکیان دۆزیوەتەوە کە توانایەکی سەرسوڕهێنەریان هەیە لە پاککردنەوەی جەستە لە "خانە زۆمبییەکان". ئەمانە ئەو خانە پیرانەن کە لە دابەشبوون دەوەستن بەڵام نامرن، بەڵکو دەست دەکەن بە دەردانی ماددەی ژەهراوی کە دەبێتە هۆی تێکدانی خانە تەندروستەکانی دەوروبەریان و خێراکردنی پرۆسەی پیربوون و سەرهەڵدانی نەخۆشییە درێژخایەنەکان.

لە ئەنجامی تاقیکردنەوە سەرەتاییەکاندا، ئەو کەسانەی ئەم چارەسەرەیان وەرگرتووە نیشانەی باشبوونی بەرچاویان لە جەستەیاندا بەدیار کەوتووە؛ لەوانە زیادبوونی هێزی ماسولکەکان، گەڕانەوەی نەرمی و گەنجی بۆ پێست، و تەنانەت بەهێزبوونی توانای مێشک و یادەوەری. ئامانجی ئەم توێژینەوەیە تەنها ئەوە نییە کە مرۆڤ تەمەنێکی زۆر بژی، بەڵکو ئەوەیە کە ئەو تەمەنەی هەیەتی بە تەندروستییەکی تەواوەوە بەسەری بەرێت، نەک بە دەست ئازار و نەخۆشییەکانی پیربوونەوە بناڵێنێت.

لە ڕابردوودا، بیرۆکەی مامەڵەکردن لەگەڵ پیربوون وەک "نەخۆشییەک" کە دەکرێت چارەسەر بکرێت، لە ناوەندە زانستییەکاندا وەک کفرێکی زانستی یان خەیاڵێکی بێ بنەما سەیر دەکرا. پزیشکان پێیان وابوو کە دەستکاری تەمەن تەنها لە فیلمە خەیاڵییەکاندا دەکرێت و بەشێک نییە لە زانستی ڕاستەقینە، بەڵام پێشکەوتنی خێرای بایۆتەکنەلۆژیا هەموو ئەم تێڕوانینانەی گۆڕی.

ئێستا پیربوون لە "چارەنووسێکی حەتمی"یەوە دەگۆڕێت بۆ "دەستنیشانکردنێکی پزیشکی" کە دەکرێت دەستکاری بکرێت. ئەم دەستکەوتە نوێیە دەرگایەکی گەورە بەڕووی مرۆڤایەتیدا دەکاتەوە بۆ ئەوەی ژیانێکی درێژتر و بێ ئازارتر ئەزموون بکەن، و لە داهاتوویەکی نزیکدا لەوانەیە پیربوون تەنها بژاردەیەک بێت نەک بڕیارێکی کۆتایی سروشت.

سەرچاوە: 

گۆڤاری Nature Aging، سکوڵی پزیشکی هارڤەرد