تەلەسکۆپی وێب نەمامگەیەکی ئەستێرەیی گەنج لە پشت تۆزە گەردونییەکانەوە دەردەخات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تەلەسکۆپی جەیمس وێبی سەر بە ئاژانسی ناسا، دیمەنێکی وردی ژێر سووری کۆمەڵە ئەستێرەی FS Tau ی تۆمارکردووە، کە تێیدا ژمارەیەکی زۆر لە ئەستێرە نوێیەکان (پڕۆتۆستارەکان) لەناو هەورە چڕەکانی گاز و تۆزدا دەردەکەون. ئەم تێبینییانە دەرفەتێکی دەگمەن دەدەنە گەردوونناسان بۆ بینینی یەکێک لە قۆناغە هەرە سەرەتاییەکانی گەشەکردنی ئەستێرەکان.

کۆمەڵەی FS Tau سیستەمێکی تاڕادەیەک گەنجە، و ئامێرە پێشکەوتووەکانی وێب دەتوانن بەناو ئەو ناوچە تۆزاوییانەدا ببینن کە بینینیان بە تیشکی بینراو (Visible light) ئەستەمە. تەمەنی ئەم ئەستێرە نوێیانەی ئاشکرا کراون بە تەنها ١ بۆ ٣ ملیۆن ساڵ دەخەمڵێنرێت، کە ئەمەش تەمەنێکی زۆر کەمە بەراورد بە تەمەنی خۆر کە نزیکەی ٤.٦ ملیار ساڵە.

ئەم چاودێرییانە بە تایبەتی بەهادارن چونکە ئەستێرە گەنجە کەم بارستاییەکان لەخۆدەگرن. ئەم جۆرە تەنە ئاسمانییانە تیشکدانەوە و بای ئەستێرەیی لاوازتر بەرهەم دەهێنن، ئەمەش ڕێگە بە زانایان دەدات گەشەکردنی ئەستێرەکان بە وردی و بە کەمترین تێکچوونی ژینگەی دەوروبەر بخوێننەوە. یەکێک لە جووتە ئەستێرەکان بە ناوی FS Tau A، بارستاییەکەی نزیکەی نیوەی بارستایی خۆرە.

ئەم دۆزینەوەیە تیشک دەخاتە سەر ئەوەی کە چۆن ئەستێرەکان ژیانیان لەناو کۆگایەکی گەورەی گاز و تۆزدا دەستپێدەکەن. بە تێپەڕبوونی کات، هێزی کێشکردن دەبێتە هۆی هەرەسھێنانی ناوچە چڕەکانی ئەم هەورانە، و دروستبوونی ئەو ئەستێرە سەرەتاییانەی کە دواتر دەبنە ئەستێرەی پێگەیشتوو و توانای بەردەوامبوونی کرداری یەکگرتنی ناوکییان دەبێت.

چاودێرییەکانی وێب بەردەوامن لە پیشاندانی ئەوەی چۆن ئەستێرەناسی ژێر سوور دەتوانێت قۆناغە شاراوەکانی دروستبوونی ئەستێرەکان ئاشکرا بکات. لەگەڵ لێکۆڵینەوەی وردتر لە سیستەمەکانی وەک FS Tau، زانایان دەتوانن تێگەیشتنیان بۆ چۆنیەتی پەرەسەندنی ئەستێرەکان و سیستەمە هەسارەییەکان لەناو هەورە گەردونییەکاندا باشتر بکەن.

سەرچاوە: زانستی ناسا، "وێبی ناسا درەوشانەوەی ئەستێرەکان لە ئاهەنگێکی گەردونیدا ئاشکرا دەکات،" تەمموزی ٢٠٢٦.

PM:11:20:21/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 28 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌