بیردۆزی نێبیولا؛ کۆمەڵەی خۆر چۆن لە تەمومژێکی گەردوونییەوە دروستبوو؟

وەستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیۆری "نێبیولا" یان (The Nebular Hypothesis) تا ئێستاش وەک پەسەندترین ڕوونکردنەوەی زانستی بۆ چۆنیەتی دروستبوون و گەشەکردنی کۆمەڵەی خۆر دەمێنێتەوە.

بەپێی ئەم تیۆرییە، نزیکەی ٤.٦ ملیار ساڵ لەمەوبەر هەورێکی گەورەی غاز و تۆز بەهۆی هێزی کێشکردنەوە هەرەسی هێناوە. کاتێک ئەم تەمومژە بە خێراییەکی زۆر دەستی بە خولانەوە کردووە، زۆربەی ماددەکانی بوونەتە خۆر و پاشماوەکانی تریش بە تێپەڕبوونی کات هەسارەکان و مانگ و بەردە ئاسمانییەکانیان پێکهێناوە.

تەلیسکۆبە مۆدێرنەکان تێبینی ئەستێرە گەنجەکانیان کردووە کە بە پەپکەی غاز و تۆز دەورە دراون، ئەمەش ڕێک هاوشێوەی ئەو بارودۆخەیە کە تیۆرییەکە پێشبینی دەکات. ئەم دۆزینەوانە بەردەوام تێگەیشتنی زانایان بۆ گەردوون بەهێزتر دەکەن.

تیۆری نێبیولا وەک یەکێک لە گرنگترین بیرۆکە ئەستێرەناسییەکان دەمێنێتەوە کە یارمەتیمان دەدات لەوە تێبگەین کە ئێمە لە کوێوە هاتووین و چۆن ئەم جیهانە گەورەیە دروستبووە.

سەرچاوە: Astronomy research

PM:11:34:01/07/2026

ئه‌م بابه‌ته 140 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌