ڕووبارە شاراوەکانی گەردوون دواجار ئاشکرا کران

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بۆ چەندین دەیەی لەسەر یەک، گەردوونناسان پێیان وابوو گەلەئەستێرەکان لە ڕێگەی

ڕێگاوبانە نادیارەکانی گاز و ماددەی تاریکەوە بەستراونەتەوە کە بە "تۆڕی

گەردوونی" ناسراوە. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، زانایان دواجار توانییان ڕوونترین وێنەی

ڕاستەوخۆ کە تا ئێستا تۆمار کرابێت لە یەکێک لەم تەلانە زەبەلاحانە بگرن کە بە نێو

بۆشایی ئاسماندا کشاوە. ئەم پێکهاتە درەوشاوەیە گەلەئەستێرەکان لە دووری نزیکەی ١٢

ملیار ساڵی تیشکییەوە بەیەکەوە دەبەستێتەوە و ڕەنگە ڕوونکردنەوەی ئەوە بدات کە چۆن

گەلەئەستێرەکان بۆ ماوەی ملیارەها ساڵ بەردەوام دەبن لە بەرهەمهێنانی ئەستێرەکان.

ئەم دۆزینەوەیە بە بەکارهێنانی تەلەسکۆپی زۆر گەورەی ڕوانگەی باشووری ئەوروپا لە

وڵاتی چیلی ئەنجامدراوە. توێژەران سەدان کاتژمێریان بەسەر برد بۆ کۆکردنەوەی

ئاماژە تیشکییە کزەکان کە بە شێوەیەکی ئاسایی لەناو تاریکی بۆشایی ئاسماندا ون

دەبن. ئەوەی دەرکەوت پردێکی زەبەلاحی گازی هایدرۆجین بوو کە دوو گەلەئەستێرەی گەنج

لە سەرەتای گەردووندا بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

زانایان ئەم تەلانەیان وەک "ڕووبارێکی گەردوونی" وەسف کردووە کە ماددە بە ناو

گەردووندا دەگوازێتەوە. وێنەکە بەڵگەی ئەوە دەخاتە ڕوو کە گەلەئەستێرەکان

دوورگەی دابڕاو نین، بەڵکو بەشێکن لە پێکهاتەیەکی گەورەی بەیەکەوە بەستراو.

توێژەران پێیان وایە ئەو گازەی بە ناو ئەم تەلانەدا دەڕژێت، گەلەئەستێرەکان تێر

دەکات و سووتەمەنی لەدایکبوونی ئەستێرە نوێیەکان دابین دەکات.

بیرۆکەی تۆڕی گەردوونی بۆ یەکەمجار لە کۆتایی سەدەی بیستەمدا لە ڕێگەی هاوشێوەکردنی

کۆمپیوتەرییەوە پێشبینی کرابوو، بەڵام چاودێریکردنی ڕاستەوخۆ بە ڕادەیەکی زۆر

ئەستەم مابووەوە چونکە گازەکە نزیکە لە نادیاربوون. تەلەسکۆپەکانی پێشوو

تەنها دەیانتوانی نیشانە ناڕاستەوخۆکانی هەبوونی ئەو تۆڕە بدۆزنەوە، نەک بەم

ڕوونییەی ئێستا.

ئێستا گەردوونناسان هیوادارن ئەم دۆزینەوەیە یارمەتیدەر بێت بۆ چارەسەرکردنی

نهێنییەکانی ماددەی تاریک، گەشەی گەلەئەستێرەکان و پەرەسەندنی خودی گەردوون.

هەندێک لە توێژەران تەنانەت ئەم وێنەیە وەک یەکێک لە گرنگترین تێبینییە

گەردوونییەکانی ئەم دەسەڵاتە وەسف دەکەن.

سەرچاوە: سایەنسی دەیڵی - "بۆ یەکەمجار وێنەی ڕاستەوخۆی تۆڕی گەردوونی ڕێگاوبانە

شاراوەکانی گەردوون ئاشکرا دەکات"

PM:11:28:06/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 168 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌