تەلەسکۆپی جەیمس وێب گەلەئەستێرە هەرە کۆنەکانی گەردوونی دۆزییەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تەلەسکۆپی بۆشاییگەری جەیمس وێب جارێکی تر مێژووی نووسییەوە بە دۆزینەوەی

گەلەئەستێرەیەک کە تەمەنی تەنها ٣٠٠ ملیۆن ساڵ دوای "تەقینەوە گەورەکە"

(Big Bang) دەست پێ دەکات. ئەم دۆزینەوەیە وەک گەشتێک وایە بۆ ڕابردوویەکی یەکجار

دوور کە مرۆڤ هەرگیز پێشتر نەیتوانیوە بیبینێت.

ئەم گەلەئەستێرە نوێیانە کە بە "JADES-GS-z14-0" ناسراون، زۆر گەورەتر و گەشاوەترن

لەوەی زانایان پێشبینییان دەکرد بۆ ئەو سەردەمە زووەی گەردوون. ئەمە نیشانی دەدات

کە گەردوون لە سەرەتاکانیدا زۆر خێراتر لەوەی بیری لێ دەکرایەوە گەشەی کردووە و

ئەستێرەی دروست کردووە.

بۆ گەیشتن بەم ئەنجامە، جەیمس وێب تەکنەلۆژیای تیشکی ژێر سوور بەکاردەهێنێت کە

دەتوانێت بەناو تۆز و غوباری بۆشایی ئاسماندا تێپەڕێت و تیشکی ئەو ئەستێرانە

بگرێت کە ملیارەها ساڵە بە ڕێگەوەن. دۆزینەوەکە مەتەڵی دروستبوونی یەکەمین

پێکهاتەکانی گەردوون ئاڵۆزتر دەکات.

فەلەکناسان دەڵێن ئەم ئەنجامانە وایان لێدەکات سەرلەنوێ بیر لە تیۆرەکانی

دروستبوونی گەلەئەستێرەکان بکەنەوە، چونکە ئەو قەبارە گەورەیەی لەم

گەلەئەستێرە دێرینانەدا دەبینرێت لەگەڵ مۆدێلە ماتماتیکییەکانی پێشوو

ناگونجێت. ئەمە دەبێتە وەرچەرخانێک لە تێگەیشتنمان بۆ سەرەتای کات.

ئەم پڕۆژەیە کە بە هاوکاری ناسا و ئاژانسی بۆشایی ئەوروپا بەڕێوەدەچێت، بەردەوامە

لە ناردنی وێنەی بێ وێنە. زانایان چاوەڕوانن لە مانگەکانی داهاتوودا گەلەئەستێرەی

کۆنتر و نهێنی زیاتر دەربارەی "ماددەی تاریک" ئاشکرا بکەن.

سەرچاوە: ماڵپەڕی فەرمی ناسا و ESA

PM:11:56:25/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 132 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌