نەخشەیەکی نوێی ماددەی تاریک نهێنییەکی گەورە ئاشکرا دەکات؛ گەلەئەستێرەکان چۆن
دروست دەبن؟
نەخشەیەکی نوێی ماددەی تاریک نهێنییەکی گەورە ئاشکرا دەکات؛ گەلەئەستێرەکان چۆن
دروست دەبن؟
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
نەخشەیەکی نوێ و ورد کە بۆ دابەشبوونی ماددەی تاریک لە گەردووندا کێشراوە، جۆرە
کۆبوونەوە و چڕبوونەوەیەکی نائاسایی نیشان دەدات کە هەموو مۆدێلە کۆنەکانی
دروستبوونی گەلەئەستێرەکانی تووشی شۆک کردووە و باس لەوە دەکات کە گەردوون بەو
شێوەیە نییە کە پێشتر بیری لێ دەکرایەوە.
بە بەکارهێنانی تەکنیکە پێشکەوتووەکانی هاوێنەی کێشکردن و سوودوەرگرتن لە داتاکانی
ئاژانسی ناسا و ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپا، گەردوونناسان توانیویانە شوێنپێی
ئەو پەیکەرە نەبینراوە هەڵبگرن کە گەلەئەستێرەکان لەسەری نیشتەجێ دەبن، نەخشە
نوێیەکە نیشانی دەدات کە ماددەی تاریک لە ناوچەگەلێکدا زۆر بە چڕی کۆبووەتەوە
کە پێشتر وا دەزانرا ناوچەی چۆڵ و خاڵین لە ماددە.
ئەم جیاوازییە گەورەیە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕەنگە ماددەی تاریک کارلێک لەگەڵ خۆیدا
بکات بە شێوەیەکی زۆر بەهێزتر لەوەی پێشتر پێشبینی دەکرا، ئەمەش دژی ئەو گریمانە
کۆنەیە کە دەڵێت ماددەی تاریک تەنها ماددەیەکی بێدەنگە و هیچ کارلێکێکی نییە،
ئەم کۆبوونەوەیە وایکردووە لە هەندێک شوێندا دروستبوونی گەلەئەستێرەکان خێراتر
بێت و لە هەندێک ناوچەی تریشدا ببێتە ڕێگر لەبەردەم گەشەکردنی ئەستێرە نوێیەکان.
ماددەی تاریک یەکێکە لە گەورەترین نهێنییەکانی زانستی هاوچەرخ، چونکە نزیکەی ٢٧٪ی
پێکهاتەی گەردوون پێکدەهێنێت بەڵام بە هیچ ئامێرێکی بینین نابینرێت و تەنها لە
ڕێگەی هێزی کێشکردنەکەیەوە هەستی پێ دەکرێت، ئەم بەڵگە نوێیانە ڕەنگە زاناکان
بەرەو دۆزینەوەی هێزێکی نوێی سروشتی یان تەنۆلکەی نوێ بەرن کە تا ئێستا لە
تاقیگەکاندا نەدۆزراونەتەوە.
لە ئێستادا توێژەران خەریکی پێداچوونەوەن بە هەموو ئەو هاوکێشە و چاوەڕوانییە
گەردوونییانەی کە پێشتر هەبوون، چونکە ئەم نەخشەیە دەیسەلمێنێت کە گەشەسەندنی
گەردوون ڕەنگە ڕێڕەوێکی جیاوازی گرتبێتە بەر، پێشبینی دەکرێت لە داهاتوویەکی نزیکدا
و بەهۆی نەوەی نوێی تەلەسکۆپەکانەوە، زانیاری وردترمان دەستبکەوێت کە ئەم تیۆرییە
نوێیانە بە تەواوی جێگیر بکەن.
سەرچاوە: ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ناسا (NASA)
PM:11:43:02/05/2026