ئاژانسی بۆشاییی ئەوروپا نەخشەڕێگای گەڕان بەدوای هەسارە نوێیەکانی بڵاوکردەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئاژانسی بۆشاییی ئەوروپا (ESA) لە ٧ی نیسانی ٢٠٢٦دا، نوێترین زانیارییەکانی دەربارەی ئەرکی "پلاتۆ" (PLATO) بڵاوکردەوە، کە تایبەتە بە گەڕان بەدوای هەسارە نوێیەکان لە دەرەوەی کۆمەڵەی خۆر. لەم چوارچێوەیەدا، لیستێکی فەرمی بە ناوی "کەتەلۆگی تێچووی پلاتۆ" بڵاوکرایەوە کە تێیدا ناوی ئەو ئەستێرانە هاتووە کە تەلەسکۆپەکە لە کاتی دەستبەکاربوونیدا چاودێرییان دەکات بۆ دۆزینەوەی هەسارەی شیاو بۆ ژیان.

ئەم کەتەلۆگە لەبەر ئەوە زۆر گرنگە چونکە تەلەسکۆپی پلاتۆ ناتوانێت لە یەک کاتدا سەیری هەموو ئاسمان بکات، بۆیە پێویستە پێشوەختە ئامانجەکان بە وردی دیاری بکرێن. ئەمەش ڕێگە دەدات ئامێرەکە سەرنج بخاتە سەر ئەو ئەستێرانەی کە ئەگەری زۆرە هەسارەی هاوشێوەی زەوییان لەدەور بێت. ئاژانسەکە ڕایگەیاندووە کە ئەرکەکە لە قۆناغەکانی کۆتایی پێش هاویشتندایە و بڕیارە لە ڕێگەی مووشەکی "ئاریان"ەوە لە بنکەی بۆشاییی گویانای فەرەنسییەوە ڕەوانە بکرێت.

لە توێژینەوەیەکی پەیوەندیداردا کە لە ٣ی نیسانی ٢٠٢٦ بڵاوکراوەتەوە، وردەکاری یەکەم بەشی ئەم کەتەلۆگە خراوەتە ڕوو کە ناوی (tPIC2.2) لێنراوە. ئەم لیستە زیاتر لە ٢١٧ هەزار ئەستێرە لە خۆدەگرێت، کە زۆربەیان لە جۆری ئەستێرە کورتە بنەکانن و هاوشێوەی خۆری خۆمانن. هەروەها سەدان ئەستێرەی تێدایە کە پێشتر زانراوە هەسارەیان هەیە، ئەمەش یارمەتی زانایان دەدات وردکاری زیاتر دەربارەی تەمەن و پێکهاتەی ئەو سیستمە هەسارەییانە بزانن.

ئامانجی سەرەکی لەم کارە تەنها لیستکردنی ناوەکان نییە، بەڵکو دروستکردنی نەخشەیەکی زانستی وردە بۆ ئاسمان. پلاتۆ دەیەوێت قەبارە، بارستایی و تەمەنی هەسارەکان بە وردییەکی بێوێنە بپێوێت، ئەمەش دەرگایەکی نوێ بۆ مرۆڤایەتی دەکاتەوە تا بزانێت ئایا لەم گەردوونەدا بە تەنهایە یان هەسارەی تری وەک زەوی هەن کە مەرجەکانی ژیانیان تێدا بێت.

ئەم ئەرکە وەک یەکێک لە گەورەترین پڕۆژەکانی ئەوروپا لە بوارى گەردوونناسی دادەنرێت و چاوەڕوان دەکرێت دوای هاویشتنی، شۆڕشێک لە ناسینی هەسارە دوورەکاندا دروست بکات.

سەرچاوە: ESA PLATO Mission updates.