سیستمێکی ئەستێرەیی "سەرەوژێر" گەردوونناسان سەرسام دەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان خەریکی لێکۆڵینەوەن لە سیستمێکی ئەستێرەیی نائاسایی کە تەواوی یاساکانی دروستبوونی هەسارەکانی پێشێل کردووە، بە جۆرێک کە هەسارە گەورەکان لە ناوەوە و هەسارە بچووکەکان لە دەرەوەی سیستمەکەدان.

لە مۆدێلی ئاسایی وەک کۆمەڵەی خۆری خۆمان، هەسارە بچووکە بەردینەکان لە ئەستێرەکە نزیکن و هەسارە گەورە گازیاکان لە دوورن. بەڵام ئەم سیستمە نوێیە ڕێک پێچەوانەکەیەتی، ئەمەش وایکردووە زانایان بە "سیستمی ناوەوە-بۆ-دەرەوە" ناوی بەرن و دووبارە پێداچوونەوە بە گریمانەکانیاندا بکەن.

ئەم دۆزینەوەیە ئاڵنگارییەکی گەورەیە بۆ تێگەیشتنمان لە چۆنیەتی دروستبوونی گەلەئەستێرەکان. پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە: چۆن هەسارەیەکی زەبەلاح توانیویەتی لە نزیک گەرمییەکی زۆری ئەستێرەیەک دروست بێت بێ ئەوەی لەناو بچێت؟ یان ئایا ئەم هەسارانە لە شوێنی ترەوە کۆچیان کردووە؟

زانایان دەڵێن ئەمە دەکرێت بەهۆی کاریگەرییەکی کێشکردنی بەهێز یان ڕووداوێکی گەردوونی نائاسایی بووبێت کە پێکهاتەی سیستمەکەی تێکداوە. لێکۆڵینەوە لەم حاڵەتە دەگمەنانە یارمەتیمان دەدات بزانین کە سیستمەکەی خۆمان یەکێکە لە ئەگەرە زۆرەکان، نەک تەنها یاسای گەردوون.

ئەم جۆرە دۆزینەوانە گرنگن چونکە نیشانی دەدەن کە جیهانە دوورەکان دەتوانن چەندە جیاواز بن. هەر هەسارەیەک چیرۆکێکی جیاوازی هەیە و ئەم سیستمە "سەرەوژێرە" پێمان دەڵێت کە سروشت حەزی بە تاقیکردنەوەی هەموو ئەگەرەکانە، تەنانەت ئەوانەشی کە ئێمە بە مەحاڵی دەزانین.

ئێستا تیمە زانستییەکان هەوڵ دەدەن بە وردی چاودێری جوڵەی ئەم هەسارانە بکەن بۆ ئەوەی بزانن ئایا لە داهاتوودا سیستمەکە جێگیر دەبێت یان بەرەو داڕمان دەچێت. ئەمەش زانیاری نوێمان دەربارەی تەمەنی سیستمە ئەستێرەییەکان و گۆڕانکارییەکانیان پێ دەبەخشێت.

سەرچاوە: هەواڵنێری زانستی گەردوون

PM:11:56:27/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 392 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌