چاوێکی نوێ لەسەر گەردوون: ئەو تەلەسکۆپەی دەڕوانێتە قووڵایی ڕابردوو
وێستگە ستایل-
چاوێکی نوێ لەسەر گەردوون: ئەو تەلەسکۆپەی دەڕوانێتە قووڵایی ڕابردوو
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
لە بەرزاییەکی بێوێنە لە سەرووی بەرگەهەوای زەوی، نەوەیەکی نوێی تەلەسکۆپە فەزاییەکان قووڵتر لە هەموو کاتێک دەڕوانێتە ناو ناخی گەردوون و تیشکێک ڕاو دەکات کە گەشتەکەی ملیاران ساڵ لەمەوبەر دەستی پێکردووە. ئەم ڕوانگە ناوازەیە ڕێگەمان پێ دەدات وێنەی ئەو ساتانە ببینین کە گەردوون هێشتا لە قۆناغی سەرەتایی دروستبوونیدا بووە و یەکەمین تیشکەکانی ڕووناکی تێیدا بڵاوبوونەتەوە.
ئەم ڕوانگەیە توانای هەیە هەست بە کزترین تیشکی ئەو گەلەئەستێرانە بکات کە لە لێواری گەردووندان، ئەمەش پەردە لەسەر نهێنییەکانی چۆنیەتی دروستبوونی یەکەمین ئەستێرەکان لادەبات. ئەمە تەنها ئامێرێکی بینین نییە، بەڵکو ئامێرێکی کاتە کە مرۆڤ دەباتەوە بۆ ملیاران ساڵ لەمەوبەر، بۆ ئەوەی تێبگەین چۆن گەردوون لە تاریکییەکی ڕەهاوە بووەتە ئەم جیهانە پڕ لە ڕووناکی و ئەستێرەیەی کە ئەمڕۆ دەیبینین.
ئاوێنە زەبەلاحەکانی ئەم تەلەسکۆپە وەک پەڕەی گوڵێکی زێڕین لە بۆشایی ئاسماندا کراونەتەوە، کە بە وردییەکی تیشکی (Infrared) کار دەکەن بۆ کۆکردنەوەی چرپە کزەکانی ڕووناکی دێرین. ئەم تەکنەلۆژیایە وێنەگەلێکی بێوێنەمان بۆ دەنێرێتەوە کە تژییە لە وردەکاری سەرسوڕهێنەر دەربارەی تەمەنی گەردوون و چۆنیەتی دروستبوونی ئەو توخمانەی کە دواتر ژیانیان لەسەر زەوی لێ دروست بوو.
بۆ چەندین سەدە، مرۆڤایەتی تەنها بە چاوی ڕووت سەیری ئاسمانی دەکرد و تەنها خاڵە گەشاوە دوورەکانی دەبینی کە تەنها نهێنی و مەتەڵ بوون لای. گەردوون شوێنێکی نادیار و بێدەنگ بوو کە مرۆڤ تەنها دەیتوانی خەیاڵی بکات، بەڵام ئەمڕۆ ئەو نهێنیانە بوونەتە چیرۆکێکی زانستی ڕوون کە بە زمانی فۆتۆنەکان لەسەر لاپەڕەی کات نووسراونەتەوە.
ئێستا، ئەو مەتەڵانە دەبنە ڕاستی و مرۆڤ دەتوانێت بە چاوەکانی خۆی ساتی لەدایکبوونی گەلەئەستێرەکان ببینێت. هەر وێنەیەک کە ئەم تەلەسکۆپە دەنێرێت، لاپەڕەیەکی نوێیە لە مێژووی گەردوون و پێمان دەڵێت کە ئێمە بەشێکین لە چیرۆکێکی زۆر گەورەتر و دێرینتر کە لە ناو ئەستێرەکاندا دەستی پێکردووە.
سەرچاوە:
ناسا، ڕاپۆرتە زانستییەکانی ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپا
PM:09:55:19/01/2026
ئهم بابهته 56
جار خوێنراوهتهوه