زانایان جۆرێکی نوێ و نائاسایی لە بۆرۆن بە گەیێنەرییەکی زۆرەوە دروست دەکەن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

توێژەران فازێکی نوێی ماددەی بۆرۆنیان بە تایبەتمەندییە میکانیکی و کارەباییە نائاساییەکانەوە ڕاگەیاند. ئەم ماددەیە بە "Imma-B60" ناسراوە و لە Nature

Chemistry بڵاوکراوەتەوە و لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ لەلایەن گۆڤاری Nature ڕووماڵ کراوە.

بۆرۆن بەوە ناسراوە کە چەندین پێکهاتەی ئەتۆمی جیاواز دروست دەکات، بەڵام بەرهەمهێنانی فازە پاکەکانی بۆرۆن دەکرێت سەخت بێت، چونکە ئەم توخمە بە ئاسانی کارلێک لەگەڵ توخمەکانی دیکەدا دەکات. توێژەران پرۆسەیەکی پەستانی بەرزیان بە بەکارهێنانی سۆدیۆم و بۆرۆن بەکارهێنا، پێش ئەوەی زۆربەی سۆدیۆمەکە لە ڕێگەی گەرمکردن لە بۆشاییدا لاببەن.

ماددە بەدەستهاتووەکە خاوەنی تۆڕێکی کراوەی ئەتۆمەکانی بۆرۆنە. بەپێی توێژینەوەکە، ئەم فازە نوێیە گەیێنەریی کارەبایەکەی زیاتر لە یەک ملیۆن هێندە بەرزترە لەو ماددە بۆرۆنە ئاساییانەی لە ڕاپۆرتەکەدا باس کراون.

ماددەکە هەروەها توانای شێواندنی شێوەی بە شێوەیەکی نائاسایی نیشانداوە. توێژەران ڕایانگەیاندووە کە دەتوانرێت تا نزیکەی ٢٣٪ی درێژییە سەرەتاییەکەی ڕابکێشرێت پێش ئەوەی بشکێت، هەرچەندە دوای ڕاکێشان بە تەواوی نەگەڕاوەتەوە بۆ شێوە بنەڕەتییەکەی.

ئەم دۆزینەوەیە پەیوەستە بە بواری زانستی کەرەستەکان، کە تێیدا زانایان بەدوای ماددەگەلێکدا دەگەڕێن کە خاوەنی تێکەڵەیەکی نائاسایی لە بەهێزی، گەیێنەری و نەرمی بن. ئەم تایبەتمەندییانە دەکرێت لە داهاتوودا لە بوارە ئەلیکترۆنی یان ئەندازیارییەکاندا بەسوود بن، هەرچەندە بەکارهێنانی پراکتیکی پێویستی بە توێژینەوەی زیاتر دەبێت.

سەرچاوە: گۆڤاری نەیچەر (Nature)، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦؛ توێژینەوەی Nature Chemistry.

PM:10:58:28/09/2026

ئه‌م بابه‌ته 52 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌