کاکەی فەلاح؛ شاعیری خەبات و سەربەستی و دەنگە زوڵاڵەکەی ڕۆژنامەگەریی کوردی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کاکەی فەلاح کە ناوی تەواوی حەمین کوڕی قادرە، یەکێک لە دیارترین دەنگەکانی شیعری بەرگری، ڕاپەڕین و ڕۆژنامەنووسێکی لێهاتووی کورد بوو کە ژیانی خۆی بەخشییە خەباتی نیشتمانی و چینایەتی. ئەم شاعیرە مەزنە لە ڕۆژی ٩ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٠ و لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد و ماڵئاوایی لە کاروانە پڕ لە سەروەرییەکەی کرد.

کاکەی فەلاح لە ساڵی ١٩٢٨ لە چوارتا (شارباژێڕ)ی سەر بە پارێزگای سلێمانی لە خێزانێکی هەژاردا چاوی بە ژیان هەڵهێناوە. خوێندنی سەرەتایی لە زێدی خۆی و قۆناغی ناوەندی لە سلێمانی تەواو کردووە. لە تەمەنی لاوییەوە پەیوەندی بە حزبی شیوعییەوە کردووە و چووەتە بەرەی خەباتی ڕامیاری و چینایەتی، بەهۆی هەڵوێستە نیشتمانییەکانیشییەوە چەندان جار ڕووبەڕووی گرتن و ئەشکەنجە بووەتەوە، بەڵام هەردەم بە ورەیەکی بەرزەوە لەسەر بیروباوەڕە پێشکەوتنخوازەکەی بەردەوام بووە.

شاعیر بە هۆنراوەی سیاسی هاتە نێو کایەی وێژەی کوردی و توانی بە زمانێکی سادە و کێشێکی خۆماڵی گوزارشت لە ئازارەکانی نەتەوەکەی بکات. لەسەر بەشداریکردنی لە ڕاپەڕینەکەی کانوونی دووەمی ١٩٤٨دا سزای ساڵ و نیوێک بەندکردنی بەسەردا سەپێنرا و لە زیندانەکانی ناسریە و ئەبوغرێب پارچە هۆنراوەی پڕ لە خرۆشی "سەربەستی ئەتپەرستم"ی نووسی. دوای ئازادبوونی و درێژەدان بە خەباتی نهێنی، جارێکی تر لەلایەن ڕژێمی پاشایەتییەوە دەستگیر کرایەوە و سزای پێنج ساڵ زیندانی و سێ ساڵ دەستبەسەری بەسەردا درا. پاش ئازادبوونی، بەرامبەر هەموو فشار و هەڕەشەکان هۆنراوەی بەناوبانگی "ڕێبوارێکم"ی بەرهەمهێنا. لە پاڵ کاری شاعیریدا، ڕۆڵێکی گەورەی لە ڕۆژنامەگەریی کوردیدا گێڕا بە دەرکردنەوەی ڕۆژنامەی "ژین" لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ کە پێشتر پیرەمێرد دەری دەکرد.

لە دوای خۆی میراتێکی دەوڵەمەندی ئەدەبی بەجێهێشتووە، لەوانە: دوو کۆمەڵە هۆنراوەی منداڵان بە ناوی "چرۆ" (١٩٦٦) و "سروود" (١٩٦٨)، دیوانی "لەگەڵ شەپۆلەکاندا" (١٩٦٧)، شانۆگەریی وەرگێڕدراوی "ئۆدیبی پاشا" (١٩٧٨)، "دیوانی کاکەی فەلاح" (١٩٨٠) بە پێشەکی د. عیزەدین مستەفا، "کاروانی هۆنراوەی نوێی کوردی" (بەرگی یەکەم ١٩٧٩ و بەرگی دووەم ١٩٨٠) و "چۆلەکەی پاساری" (١٩٨٣). هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٤ دیوانێکی کۆکراوەی لە ٤٢٠ لاپەڕەدا لەلایەن بنەماڵەکەیەوە بە چاپ گەیەندرایەوە.

کاکەی فەلاح وەک دەنگێکی دانەبڕاو لە ئازاری ستەملێکراوان و پێشەنگێکی بواری ئەدەب و ڕۆژنامەگەری، سەلماندی کە قەڵەم و وشەی ڕاستەقینە هیچ کات بە زەبروزەنگ کپ ناکرێن، و هەروەک چۆن لە بەرهەمەکانیدا ڕەنگی داوەتەوە، تێکۆشانەکەی بۆ هەمیشە بە زیندوویی لە مێژووی هاوچەرخی گەلی کورددا دەمێنێتەوە.

سەرچاوە: کتێبخانەی کوردیی ئەوین

PM:12:31:10/09/2026

ئه‌م بابه‌ته 188 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌