حەپسەخانی نەقیب؛ ئەندازیاری ڕێنسانسی ژنان و پێشەنگی تێکۆشانی سیاسی لە کوردستان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

حەپسەخانی نەقیب، یەکێکە لە دیارترین ڕوخسارەکانی مێژووی هاوچەرخی کورد کە توانی مێژوویەکی نوێ بۆ پێگەی ژنان لە کایەی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا بنووسێتەوە، ئەو تەنها کارەکتەرێکی خێرخواز نەبوو، بەڵکو ستراتیژیستێکی نیشتمانی بوو کە هەموو ژیانی خۆی بۆ بێدارکردنەوەی کۆمەڵگە و بەدەستهێنانی مافە ڕەواکان تەرخان کرد.

ئەم خاتونە لە ساڵی ١٨٩١ لە شاری سلێمانی و لە ناو خێزانێکی پڕ لە دەسەڵاتی ئاینی و سیاسیدا چاوی بە دونیا هەڵهێنا، کچی شێخ مارفی نەقیب و نەوەی کاک ئەحمەدی شێخ بووە. گەورەبوونی لە ناو جەرگەی بڕیارە مێژووییەکاندا یارمەتیدەری بوو تا ببێتە یەکەمین دەنگی ئازادیخوازی ژنان و ڕێبەرایەتی بزووتنەوەیەکی مەدەنی بکات.

لە ساڵی ١٩٣٠دا، حەپسەخان هەنگاوێکی وەرچەرخانەی نا بە دامەزراندنی "کۆمەڵەی ئافرەتانی کورد" و کردنەوەی یەکەمین قوتابخانەی ژنان لە ماڵەکەی خۆیدا، کە ئەوەش لەو سەردەمەدا گۆڕانکارییەکی گەورە بوو لە مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. هەروەها بە ناردنی نامەیەکی سیاسی بۆ کۆمەڵەی نەتەوەکان لە جنێڤ، دۆزی کوردی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا وروژاند.

حەپسەخان هەمیشە وەک پشتیوانێکی بێ مەرجی پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی مایەوە، کاتێک کۆماری مەهاباد دامەزرا، بە هەموو سەرمایە و پێگەی خۆی پشتگیری لێکرد، بە جۆرێک پێشەوا قازی محەممەد بە نامەیەکی تایبەت ستایشی ئەم هەڵوێستە نیشتمانییەی کرد. هەروەها لە کاتی سەردانی سمکۆی شکاک بۆ سلێمانی، ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە جۆشدانی هەستی ئامادەبووان و ڕێکخستنی ژنان.

دوای تەمەنێک لە خزمەت و تێکۆشان، حەپسەخانی نەقیب لە ١٢ی نیسانی ١٩٥٣ بەهۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد و لە گردی سەیوانی شاری سلێمانی بە خاک سپێردرا، بەڵام شوێنەوارە فیکری و کۆمەڵایەتییەکانی تا ئەمڕۆش وەک سەرچاوەی ئیلهام بۆ نەوەکانی دوای خۆی ماونەتەوە.

پشتبەستن بە ئەرشیفی مێژوویی ژیاننامەی حەپسەخانی نەقیب و سەرچاوەکانی تایبەت بە مێژووی بزووتنەوەی ژنان لە کوردستان.

AM:04:53:16/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 552 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌