مێژووی فارس: یەکێک لە گەورەترین شارستانییەتەکانی جیهان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

مێژووی فارس زیاتر لە دوو هەزار و نیو دەخایەنێت، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە کۆنترین و کاریگەرترین شارستانییەتەکانی جیهان. ئەم شارستانییەتە کە بنکەکەی لە ئێرانی ئێستایە، کاریگەری گەورەی هەبووە لەسەر سیاسەت و زانست و تەلارسازی و بازرگانی.

ئیمپراتۆرییەتی فارس لە سەردەمی کوروشی مەزن لە سەدەی شەشەمی پێش زایین گەیشتە لوتکە. کوروش ئیمپراتۆرییەتی ئەخمینیی دامەزراند کە گەورەترین ئیمپراتۆرییەتی جیهان بوو لەو کاتەدا. سیاسەتی ئەو بۆ لێبوردەیی ئایینی و بەڕێوەبردنی کارا، کاریگەری لەسەر هەموو ئیمپراتۆرییەتەکانی دوای خۆی هەبوو.

دواتر پادشاکانی وەک دارای مەزن ڕێگەی شاهانەیان دروست کرد بۆ باشترکردنی گەیاندن و بازرگانی. شارە گەورەکانی وەک "پێرسێپۆلیس" نیشانەی دەوڵەمەندی و هونەری ئەو سەردەمە بوون. فارس بە چەندین قۆناغی جیاوازدا تێپەڕی و تەنانەت دوای هاتنی ئیسلامیش، زانایانی فارس ڕۆڵی گەورەیان گێڕا لە گەشەپێدانی پزیشکی و فەلەکناسی و فەلسەفە.

کولتووری فارسی لە ڕێگەی شاعیرانی وەک فیردەوسی و حافز و سەعدی و ڕۆمییەوە گەشەی کرد کە بەرهەمەکانیان تا ئێستاش لە جیهاندا دەخوێندرێنەوە. هەروەها فەرشی فارسی و باخچە و تابلۆکانیان لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ناوبانگیان هەیە.

ئەمڕۆ میراتی مێژوویی فارس بەشێکی دانەبڕاوە لە ناسنامەی ئێران و بەردەوامە لە کاریگەریکردن لەسەر شارستانییەتی جیهانی لە ڕێگەی دەستکەوتە ڕۆشنبیرییەکانییەوە.

سەرچاوەکان: ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا، یونسکۆ، هیستۆری دۆت کۆم.

PM:11:08:20/07/2026

ئه‌م بابه‌ته 516 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌