دۆزینەوەی گۆڕستانێکی دێرینی نەهەنگ لە قووڵاییەکانی زەریای هیندیدا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان قووڵترین و فراوانترین گۆڕستانی نەهەنگیان دۆزیوەتەوە کە تا ئێستا ناسراوە، کە لە ناو قوڵاییە دوورەدەستەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی زەریای هیندیدا شاراوەتەوە.

ئەم شوێنە کە بە درێژایی نزیکەی ١٢٠٠ کیلۆمەتر دەکشێت، هەم پاشماوەی بەبەردبووی نەهەنگە دێرینەکان و هەم ئێسکی نەهەنگە نوێیەکانی تێدایە. هەندێک لە پەیکەرە ئێسکییەکان لە قووڵایی ٧٠٠٠ مەتر لە ژێر ڕووی زەریاوەن، ئەمەش وا دەکات ئەم شوێنە ببێتە یەکێک لە توندترین ژینگە بایۆلۆجییەکان کە تا ئێستا لێکۆڵینەوەی لەسەر کرابێت.

توێژەران سەدەها شوێنەواری بەبەردبوویان تۆمار کردووە و بەڵگەیان لەسەر سیستەمی ژینگەیی "کەوتنی نەهەنگ" (Whale-fall) دۆزیوەتەوە کە بۆ ملیۆنان ساڵە بوونی هەیە. ئەم ژینگانە پشتگیری لە زیندەوەرە تایبەتمەندەکان دەکەن کە تەنها بە خواردنی پاشماوەی نەهەنگەکان دەژین.

ئەم دۆزینەوەیە تێڕوانینێکی بێ وێنە دەربارەی چۆنیەتی پەرەسەندنی ژیان لە ژینگەکانی قووڵایی زەریادا دەدات، ئەو شوێنانەی کە خۆراک تێیاندا کەمە و پەستانی ئاو یەکجار زۆرە.

زانایان لەو بڕوایەدان کە ئەم ناوچەیە ڕەنگە نوێنەرایەتی ڕێڕەوێکی کۆچبەری دێرین بکات کە نەهەنگەکان بۆ ملیۆنان ساڵ بەکاریان هێناوە، ئەمەش ناوچەکەی گۆڕیوە بۆ ئەرشیفێکی سروشتی بۆ مێژووی دەریایی.

ئەم گۆڕستانە گەورەیە پەنجەرەیەکی ناوازە بە ڕووی ڕابردوو و ئێستای فرەچەشنی بایۆلۆجی زەریاکاندا دەکاتەوە و تێگەیشتنمان بۆ تەمەنی درێژی ئەم زیندەوەرە زەبەڵاحانە قووڵتر دەکات.

سەرچاوە: تیمی نێودەوڵەتی توێژینەوەی قووڵایی زەریا، ڕۆژنامەی گاردیان.

PM:11:46:15/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 116 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌