جیهانی نەهەنگەکان؛ ئەو زەبەلاحانەی لە ئاوەکاندا پادشایەتی دەکەن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

نەهەنگەکان گەورەترین زیندەوەری سەر گۆی زەوین و سەرەڕای ئەوەی لە ناو ئاودا دەژین،

بەڵام ماسی نین بەڵکو شیردەرن. ئەم زیندەوەرە سەرسوڕهێنەرانە بە چەندین جۆر و

قەبارەی جیاواز لە زەریاکاندا بڵاوبوونەتەوە و هەر جۆرێکیشیان تایبەتمەندی و

شێوازی ژیانی خۆی هەیە.

بە گشتی نەهەنگەکان دابەش دەبن بۆ دوو گرووپی سەرەکی: نەهەنگە ددانداران (Toothed

Whales) و نەهەنگی بالین (Baleen Whales). نەهەنگە ددانداران وەک "دۆڵفین، ئۆرکا، و

نەهەنگی سپێرم" کە ددانیان هەیە و ڕاو دەکەن. گرووپی دووەم کە بالینن، دانیان نییە

و لە جیاتی ئەوە سیستەمێکی فلتەریان هەیە بۆ خواردنی زیندەوەرە وردەکان (کریڵ)، کە

گەورەترین جۆریان "نەهەنگی شین"ە.

نەهەنگی شین گەورەترین ئاژەڵە کە تا ئێستا لەسەر زەوی ژیابێت، درێژییەکەی دەگاتە ٣٠

مەتر و کێشی دەگاتە ١٨٠ تۆن. هەروەها "نەهەنگی ئۆرکا" کە بە نەهەنگی بکوژ ناسراوە،

یەکێکە لە زیرەکترین و ترسناکترین ڕاوچییەکانی دەریا. نەهەنگەکان بەوە ناسراون کە

لە ڕێگەی دەنگەوە پەیوەندی بە یەکترەوە دەکەن و کۆچە درێژخایەنەکانیان یەکێکە لە

سەرسوڕهێنەرترین دیاردە سروشتییەکان.

لە ڕووی پەرەسەندنەوە، زانایان پێیان وایە نەهەنگەکان ملیۆنان ساڵ لەمەوبەر لەسەر

وشکانی ژیاون و دواتر گەڕاونەتەوە بۆ ناو ئاو، ئەمەش هۆکاری ئەوەیە کە بە سییەکان

هەناسە دەدەن و پێویستیانە بێنە سەر ڕووی ئاوەکە بۆ وەرگرتنی ئۆکسجین.

پاراستنی نەهەنگەکان لە ڕاوکردنی نایاسایی و پیسبوونی ژینگە گرنگییەکی زۆری هەیە بۆ

هاوسەنگی زەریاکان، چونکە ئەوان ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینن لە سوڕی ژیانی ناو ئاودا.

سەرچاوە: سندوقی جیهانی بۆ پاراستنی سروشت (WWF) و گۆڤاری زانستی ساینس.

PM:10:57:01/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌