کارەساتی چێرنۆبڵ؛ ئەو شەوەی کە مێژووی وزەی ناوەکی گۆڕی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

لە ٢٦ی نیسانی ١٩٨٦، گەورەترین کارەساتی ناوەکی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا لە وێستگەی

چێرنۆبڵ لە ئۆکرانیا (کە ئەوکات بەشێک بوو لە یەکێتی سۆڤیەت) ڕوویدا. ئەم ڕووداوە

نەک تەنها زیانی گیانی و ژینگەیی زۆری لێکەوتەوە، بەڵکو متمانەی جیهانی بە وزەی

ناوەکی بۆ چەندین دەیە لەرزاند.

کارەساتەکە کاتژمێر ١:٢٣ی شەو ڕوویدا، کاتێک تاقیکردنەوەیەکی سەلامەتی لە ڕاکتەری

ژمارە ٤ بە هەڵە ئەنجامدرا. زنجیرەیەک تەقینەوەی بەهێز ڕوویدا کە سەری ڕاکتەرەکەی

فڕاند و بڕێکی زۆر لە ماددەی تیشکدەر (Radiation) بڵاوبووەوە بۆ ناو هەوا.

بەرپرسانی سۆڤیەت سەرەتا هەوڵیان دا کارەساتەکە بشارنەوە، بەڵام کاتێک

تیشکەکە گەیشتە سوید، جیهان بە ڕاستییەکەی زانی.

شاری "پریپیات" کە نزیکترین شار بوو لە وێستگەکە، ٣٦ کاتژمێر دوای تەقینەوەکە بە

تەواوی چۆڵکرا. دانیشتووانەکەی وایان دەزانی بۆ چەند ڕۆژێک دەڕۆن، بەڵام هەرگیز

نەگەڕانەوە. ئێستا ئەم شارە وەک "شاری تارمایی" ناسراوە و جیهانێکی تێدا وەستاوە،

پڕە لە یاری منداڵان و کتێب و کەلوپەلی ماڵان کە تیشک لێی داون.

هەزاران کەس کە بە "لیکویدەیتەرز" (پاککەرەوەکان) ناسرابوون، ژیانی خۆیان فیدا کرد

بۆ کوژاندنەوەی ئاگرەکە و داپۆشینی ڕاکتەرەکە بە کۆنکرێت. کاریگەرییەکانی تیشکەکە

بووە هۆی گیانلەدەستدانی ڕاستەوخۆی دەیان کەس و تووشبوونی هەزاران کەس بە نەخۆشی

شێرپەنجە لە ساڵانی دواتردا. ناوچەیەکی بەرفراوان کە بە "ناوچەی قەدەغەکراو"

ناسراوە، تا ئێستاش مرۆڤ ناتوانێت تێیدا بژی.

ئەمڕۆ، چێرنۆبڵ وانەیەکی تاڵە بۆ مرۆڤایەتی دەربارەی مەترسییەکانی تەکنەلۆژیا و

گرنگی شەفافییەت. هەرچەندە ڕاکتەرەکە ئێستا بە قاوغێکی پۆڵاینی زەبەلاح

داپۆشراوە، بەڵام ناوچەکە بۆ هەزاران ساڵی تر بە تیشکداری دەمێنێتەوە.

سەیرییەکە لەوەدایە کە لە نەبوونی مرۆڤدا، ژیانی کێوی لە چێرنۆبڵ گەشەی کردووە

و دارستانەکان شاری پریپیاتیان داپۆشیوە.

سەرچاوە: BBC News & World Nuclear Association

PM:11:59:26/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 164 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌