کالاریپایاتۆ"؛ کۆنترین و دایکی هونەرە جەنگییەکان لە مێژوودا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

کاتێک باس لە هونەرە جەنگییەکان دەکرێت، زۆربەی خەڵک بیریان بۆ چین یان ژاپۆن

دەچێت، بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە کۆنترین هونەری جەنگی کە تا ئێستاش

مابێتەوە، ناوی "کالاریپایاتۆ"یە (Kalaripayattu) و بنچینەکەی دەگەڕێتەوە

بۆ ویلایەتی کیرالا لە باشووری هیندستان.

مێژووی ئەم هونەرە بۆ زیاتر لە ٣٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. دەوترێت کە

کالاریپایاتۆ بنچینەی هەموو هونەرە جەنگییەکانی تری ئاسیایە، تەنانەت

دەگێڕنەوە کە قەشەیەکی هیندی بە ناوی بۆیدهیدارما ئەم زانستەی بردۆتە چین و

لەوێوە "کۆنگ فو" پەرەی سەندووە. ناوی "کالاری" بە واتای قوتابخانە یان مەیدانی

مەشق دێت.

تایبەتمەندی ئەم هونەرە جەنگییە ئەوەیە کە ئیلهامی لە جووڵەی ئاژەڵە بەهێزەکان وەک

شێر، پڵنگ، فیل و مار وەرگرتووە. یاریزانانی کالاریپایاتۆ پێویستە خاوەنی نەرمی و

هێزێکی جەستەیی زۆر بن. مەشقەکان تەنها جەستەیی نین، بەڵکو لایەنی ڕۆحی و دەرمانیش

دەگرێتەوە، بە تایبەت بەکارهێنانی مەساج بە ڕۆنە سروشتییەکان بۆ بەهێزکردنی

ماسولکەکان.

ئەم هونەرە چەندین قۆناغی هەیە؛ سەرەتا بە دەستی خاڵی و جووڵەی جەستەیی دەست

پێدەکات، دواتر بەکارهێنانی دار و چەکی دارین، و لە قۆناغی کۆتاییدا

بەکارهێنانی چەکی ئاسنین وەک شمشێر، قەڵغان و خەنجەر. یەکێک لە

مەترسیدارترین چەکەکان "ئورومی"یە، کە شمشێرێکی درێژ و زۆر نەرمە و وەک

قامچی بەکاردێت.

لە سەردەمی داگیرکاری بەریتانیا بۆ سەر هیندستان، ئەنجامدانی کالاریپایاتۆ قەدەغە

کرا، چونکە بە مەترسییان دەزانی بۆ سەر سەربازەکانیان. بەڵام مامۆستاکانی ئەم

هونەرە بە نهێنی پاراستیان و لە سەدەی بیستەمدا دووبارە بووژایەوە. ئێستا ئەم

هونەرە وەک بەشێک لە کەلەپووری جیهانی دەپارێزرێت و گەشتیاران لە هەموو جیهانەوە

دەچنە هیندستان بۆ بینینی نمایشەکانی.

سەرچاوە: UNESCO Cultural Heritage & History of Martial Arts

PM:11:57:26/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 160 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌