عەباسی کەمەندی؛ ئەستێرە درەوشاوەکەی ئاسمانی هونەر و ئەدەبی کوردی کە هەرگیز ئاوابوونی نییە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کاتێک باس لە هونەری رەسەنی کوردی و پاراستنی شوناسی نەتەوەیی دەکرێت، مەحاڵە ناوی عەباسی کەمەندی لە پێشەنگی یادەوەرییەکاندا نەبێت. ئەم پیاوە تەنها گۆرانیبێژێک نەبوو، بەڵکو گەنجینەیەکی گەڕۆکی فەرهەنگ، مێژوو و ئەدەبی نەتەوەیەک بوو. کەمەندی بە دەنگە سۆزئاوییەکەی و قەڵەمە بڕبڕەکەی، توانی وێنەیەکی ئەفسوناوی لە ژیانی کوردەواری لە دڵی هەموو تاکێکی کورددا نەخش بکات و ببێتە قوتابخانەیەک کە نەوە لە دوای نەوە سوودی لێ دەبینن.

عەباسی کەمەندی لە ساڵی ١٩٥٢ لە شاری سنەی پایتەختی فەرهەنگیی کوردستان لەدایکبووە. هەر لە تەمەنی منداڵییەوە نیشانەکانی لێهاتوویی و خولیای بۆ هونەر تێدا بەدەرکەوتووە. سەرەتای دەرکەوتنی وەک هونەرمەندێکی گشتگیر دەگەڕێتەوە بۆ رادیۆی سنە، کە لەوێ وەک نووسەر، پێشکەشکار و گۆرانیبێژ دەستی بە کارکردن کرد. یەکێک لە وێستگە هەرە گرنگەکانی ژیانی هونەری کەمەندی، هاوکاریی بوو لەگەڵ گرووپی ناسراوی "کامکاران"، کە پێکەوە توانییان شۆڕشێکی گەورە لە مۆسیقای کوردی و بەتایبەت ناوچەی هەورامان و ئەردەڵان بەرپا بکەن و بەرهەمی وەک "گەلاوێژ" و "هەورامان" پێشکەش بە کتێبخانەی مۆسیقای کوردی بکەن.

ئەوەی عەباسی کەمەندی لە زۆربەی هونەرمەندانی تر جیا دەکاتەوە، فرە ڕەهەندییەکەی بوو لە کایە جیاوازەکانی داهێناندا. ئەو تەنها گۆرانیبێژ نەبوو، بەڵکو وێنەکێشێکی دەستڕەنگین، شاعیرێکی ناسکخەیاڵ، نووسەرێکی لێهاتوو و سیناریۆنویسێکی شارەزا بوو. کەمەندی زیاتر لە ٦٠٠ گۆرانی فۆلکلۆری کوردی کۆکردووەتەوە و بە شێوازێکی نوێ دایڕشتوونەتەوە، ئەمەش وای کرد کە پارێزەرێکی ڕاستەقینەی فۆلکلۆر بێت. لە بواری نووسینیشدا، خاوەنی چەندین ڕۆمان و شانۆنامە و کورتە چیرۆک بوو، هەروەها وەک نیگارکێشێک چەندین تابلۆی ناوازەی کێشاوە کە گوزارشت لە سروشت و مرۆڤی کورد دەکەن.

کەمەندی لە ژیانیدا هەمیشە وەک مرۆڤێکی سادە و گۆشەگیر لە جەنجاڵی ژیان مابووەوە، بەڵام بەرهەمەکانی دەنگیان دەدایەوە. ئەو لە ژێر کاریگەریی ژینگەی دەوڵەمەندی سنە و ناوچەی لیلاخ و هەوراماندا گەورە ببوو، بۆیە زۆربەی تێکستەکانی گۆرانییەکانی ڕەنگدانەوەی ئەو جوانییە بوون. کەمەندی باوەڕی وابوو کە هونەرمەند دەبێت پێش هەموو شتێک خزمەتکار و دڵسۆزی خاکەکەی بێت، هەر بۆیەش تا کۆتایی تەمەنی لە شاری سنە مایەوە و دەستبەرداری ڕەگ و ڕیشەی خۆی نەبوو، تەنانەت لەو کاتانەی کە دەرفەتی زۆری بۆ ڕەخسا بچێتە دەرەوەی وڵات.

دواجار لە بەرەبەیانی ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤، دڵی ئەم هونەرمەندە مەزنە بەهۆی نەخۆشییەوە لە لێدان کەوت و جەستەی لە گردی شەرەفئیسلامی شاری سنە بە خاک سپێردرا. هەرچەندە کەمەندی لە ڕووی جەستەییەوە لەناوماندا نەماوە، بەڵام دەنگە پڕ لە سۆزەکەی لە گۆرانییەکانی وەک "سەبری"، "کەژاڵ" و "هەورامان" تا هەتایە لە گوێی نەوەکانی کورددا دەزرنگێتەوە. ئەو میراتێکی گەورەی بۆ جێهێشتووین کە پێویستە وەک بیلبیلەی چاو بپارێزرێت، چونکە ئەو ناسنامەیەک بوو کە هەموو پارچەکانی کوردستانی بەیەکەوە گرێ دەدایەوە.

 چاوپێکەوتنە دێرینەکانی رادیۆ و تەلەفزیۆنی سنە - ماڵپەڕی کوردیپێدیا

PM:04:40:22/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 216 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌