لە یادی کۆچی دوایی عوسمان چێواردا؛ ئەو ستوونەی شانۆی کوردی کە لە لووتکەی بەخشیندا ماڵئاوایی کرد

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەمڕۆ ٢٨ ساڵ بەسەر کۆچی دوایی یەکێک لە دیارترین و کاریگەرترین کاراکتەرەکانی

مێژووی شانۆی کوردیدا تێدەپەڕێت، کە بە هەوڵ و داهێنانە بێوچانەکانی توانی

وەرچەرخانێکی گەورە و مۆدێرن لەو بوارەدا دروست بکات. عوسمان چێوار تەنها ناوێک

نەبوو لە لیستی ئەکتەراندا، بەڵکو قوتابخانەیەکی هونەری بوو کە تا ئێستاش نەوەکانی

دوای خۆی سوود لەو ئەزموونە دەوڵەمەندە وەردەگرن کە لە دوای خۆی جێی هێشتووە، ئەو

هونەرمەندەی ژیانی خۆی نەک تەنها بۆ نواندن، بەڵکو بۆ پەروەردەکردنی نەوەیەکی نوێ

لە شانۆکاران تەرخان کرد.

عوسمان محەممەد ئەحمەد، کە لە ناوەندی هونەری و جەماوەریدا بە "عوسمان چێوار"

ناسراوە، لە ساڵی ١٩٤٦ لە گەڕەکی سەرکارێزی شاری سلێمانی چاوی بە ژیان

هەڵێناوە. ئەم هونەرمەندە هەر لە تەمەنی لاوێتییەوە خولیایەکی سەختی بۆ کاری

هونەری هەبووە، هەر بۆیە دوای تەواوکردنی قۆناغەکانی خوێندن، لە ساڵی ١٩٦٩

پەیمانگەی مامۆستایانی تەواو کردووە. بەڵام تینوێتی ئەو بۆ زانستی هونەری

لێرەدا نەوەستا، بەڵکو بەشداری لە خولێکی باڵای دەرهێناندا کرد لە شاری بەغداد و

بەهۆی لێهاتووییە بێ وێنەکەیەوە توانی پلەی یەکەم لەسەر ئاستی خولەکە

بەدەستبهێنێت، ئەمەش وەک وەرچەرخانێکی گرنگ لە ژیانی پیشەیی ئەودا

ئەژمار دەکرێت و بووە بنەمایەک بۆ کارە گەورەکانی داهاتووی.

کارە هونەرییەکانی عوسمان چێوار وەک ناسنامەیەک بۆ قۆناغێکی زێڕینی شانۆی کوردی

دەمێننەوە و مێژوویەکی پڕ لە شانازییان تۆمار کردووە. لە دیارترین ئەو

شاکارانەی کە ئەو هونەرمەندە هەم وەک ئەکتەر و هەم وەک دەرهێنەر دەستی

تێدا هەبووە، بریتین لە شانۆگەرییەکانی (بڕیار و ئەنجام، سەرینی باداری،

لانەوازان، پاڵتۆ، خەج و سیامەند، بەهەشتێکی سووتاو، و ئەحەی کوڕنو). هەر

یەکێک لەم بەرهەمانە گوزارشت بوون لە واقیعی تاڵی کۆمەڵگەی کوردی و خەونەکانی

مرۆڤی کورد بۆ ئازادی و دادپەروەری، بەتایبەت کارەکتەری "ئەحەی کوڕنو" کە تا

ئێستاش لە ناو خەڵکدا وەک سیمبولێکی هونەریی دەهێنرێتەوە و یادگارییەکانی لە

بیرەوەری بینەراندا وەک کارێکی زیندوو ماونەتەوە.

چێوار لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی ڕابردووەوە بە فەرمی تێکەڵی دنیای هونەر و

چالاکییە شانۆییەکان بووە و وەک یەکێک لە دامەزرێنەرانی ڕەوتی نوێی شانۆی

کوردی سەیر دەکرێت. ئەو وەک ئەکتەرێکی بەتوانا و دەرهێنەرێکی خاوەن دیدگا، ڕۆڵی

بێوێنەی گێڕاوە لە پێشخستنی ڕەوتی شانۆی کوردیدا و لەو سەردەمەدا کە شانۆ

ئامرازێکی گرنگ بوو بۆ هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگە، توانی بەرهەمگەلێک پێشکەش

بکات کە نەک هەر لە ناوخۆی کوردستان، بەڵکو لە ئاستی عێراقیشدا دەنگدانەوەی

هەبێت. ئەو هەمیشە هەوڵی دەدا شانۆ لە چوارچێوە کلاسیکییەکەی دەربهێنێت و بە

بەکارهێنانی تەکنیکی نوێی دەرهێنان، ڕۆحێکی نوێ بە جەستەی شانۆی کوردیدا بکات.

مخابن تەمەنی ئەم هونەرمەندە گەورەیە زۆر کورت بوو، کاتێک لە لوتکەی داهێنان و

بەخشیندا بوو، نەخۆشی ڕێگەی پێنەدا زیاتر خزمەت بە کولتوور و هونەری گەلەکەی

بکات. عوسمان چێوار لە ڕێکەوتی ٢١ی ئایاری ١٩٩٦، لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا و دوای

ململانێیەکی زۆر لەگەڵ نەخۆشی، ماڵئاوایی یەکجاری لە هونەر و نیشتمانەکەی کرد

و لە شاری سلێمانی بە خاک سپێردرا. کۆچی دوایی ئەو کەلێنێکی گەورەی لە ناوەندی

هونەریدا دروست کرد، بەڵام ناو و کارەکانی بۆ هەمیشە وەک چرایەکی گەش لە مێژووی

کولتووری کوردیدا دەمێننەوە و ساڵانە لە یادی کۆچەکەیدا، هونەرمەندان و هاوڕێکانی

بە شکۆوە یادی دەکەنەوە.

بۆ ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە، سوود لە ئەرشیفی "بەڕێوەبەرایەتی گشتی ڕۆشنبیری و

هونەری سلێمانی" و دۆکیۆمێنتەکانی "بنکەی ژین بۆ بوژاندنەوەی کەلەپووری

بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیی کوردی" وەرگیراوە.

PM:04:40:21/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 236 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌