فیزیکی لەیزەر دەبێتە کلیلێک بۆ کۆنترۆڵکردنی وزەی تێکەڵبوونی ناوکی (فیوژن)

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان لە تاقیگەی وزەی لەیزەری زانکۆی ڕۆچێستەر (LLE)، لە ڕێگەی سیمولەیشنە

کۆمپیوتەرییە زۆر وردەکانەوە، گەیشتوونەتە تێگەیشتنێکی قووڵتر لە چۆنیەتی

دروستکردنی کێڵگە موگناتیسییە بەهێزەکان لەناو پلازمای فیوژندا. ئەم پێشکەوتنە

کە لە (Physical Review Letters) بڵاوکراوەتەوە، هەنگاوێکی ستراتیژییە بۆ

دەستەبەرکردنی وزەی پاکی داهاتوو.

لە پڕۆسەی تێکەڵبوونی ناوکیدا، زانایان هەوڵ دەدەن بارودۆخی ناو جەرگەی خۆر لەسەر

زەوی دروست بکەنەوە. یەکێک لە گەورەترین کێشەکان ئەوەیە کە چۆن پلازماکە (کە پلەی

گەرمییەکەی دەگاتە ملیۆنان پلە) لە شوێنی خۆی ڕابگیرێت و وزەکەی بەفیڕۆ نەچێت.

بەکارهێنانی لەیزەری خێرا بۆ موگناتیسکردنی پلازماکە، چارەسەرێکی نوێ و

کاریگەرە.

ئەم توێژینەوە نوێیە تیشک دەخاتە سەر میکانیزمێک بە ناوی "وەلەکردنی موگناتیسی" کە

تێیدا لەیزەرەکان دەتوانن کێڵگەی موگناتیسی زۆر بەهێز لە چرکەیەکی کەمدا دروست

بکەن. ئەم کێڵگانە وەک "قەڵغانێک" کار دەکەن و ڕێگە دەگرن لەوەی وزە گەرمییەکە

لە ناوکەکەوە دەر بچێت، ئەمەش کارایی پڕۆسەی فیوژنەکە زیاد دەکات.

گرنگی ئەم کارە لەوەدایە کە مۆدێلێکی بیرکاری و فیزیکی ورد دەداتە دەست زانایان بۆ

ئەوەی پێشبینی بکەن پلازماکە چۆن ڕەفتار دەکات. بێ هەبوونی ئەم جۆرە سیمولەیشنانە،

تاقیکردنەوە کردەییەکان لە تاقیگە گەورەکانی وەک (NIF) زۆر گران و کاتکوژ دەبن.

ئێستا زانایان دەتوانن پێشوەختە پلان بۆ تاقیکردنەوەکانیان دابڕێژن.

پەرەپێدانی ئەم تەکنەلۆژیایە تەنها بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا نییە، بەڵکو ئامرازێکە

بۆ لێکۆڵینەوە لە "ماددەی چڕی وزە بەرز" (HEDP). ئەمەش ڕێگەمان بۆ خۆش دەکات

تێبگەین ماددە لە ژێر ئەو فشارە زۆرەی کە لە ناو جەرگەی ئەستێرەکاندا هەیە،

چۆن دەگۆڕێت.

ئەم دۆزینەوەیە هیواکان بۆ گەیشتن بە "وزەی فیوژنی بازرگانی" زیاتر دەکات؛ وزەیەک

کە هیچ پاشماوەیەکی ناوکی مەترسیداری نییە و سەرچاوەکەی (تایبەتمەندییەکانی

هایدرۆجین لە ئاوی دەریا) بێ بڕانەوەیە. فیزیکی لەیزەر ئێستا خەریکە خەونی

وزەی بێ کۆتایی بۆ مرۆڤایەتی دەگۆڕێت بۆ ڕاستی.

سەرچاوە: Physical Review Letters / University of Rochester (LLE)

PM:08:48:06/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 104 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌