دۆزینەوەیەکی سەرسوڕهێنەر؛ داستانی ئیلیاد لە ناو کفنێکی میسریی کۆندا دەدۆزرێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە یەکێک لە گرنگترین و سەرسوڕهێنەرترین دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی ئەم دواییەدا،

تیمێکی هاوبەشی نێودەوڵەتی توانییان پارچەیەکی ونبووی مێژوو بدۆزنەوە کە

پەیوەندییەکی قووڵ لە نێوان دوو لە گەورەترین شارستانییەتەکانی جیهان

(یۆنانی و میسری) نیشان دەدات. لە ئەنجامی پشکنینە وردەکاندا، لەبەرگیراوەیەکی

دەگمەن و دێرینی داستانی "ئیلیاد"ی هۆمیرۆس لە ناو کفنێکی میسریی کۆندا دۆزرایەوە،

کە ئەمەش وەرچەرخانێکی نوێیە لە تێگەیشتنمان بۆ مێژووی ئەدەب.

ئەم دۆزینەوەیە لە لایەن دەستەیەک لە شارەزا شوێنەوارییەکانی ئیسپانیا و میسرەوە

ئەنجامدراوە. ئەوەی زاناکانی تووشی شۆک کردووە، ئەوەیە کە ئەم تێکستە ئەدەبییە

یۆنانییە بە شێوەیەکی زۆر پاک و پارێزراو لە ناو چینەکانی کفنێکی میسریدا

ماوەتەوە. ئەمە نیشان دەدات کە میسرییە کۆنەکان تەنها گرنگییان بە پاراستنی

جەستە نەداوە، بەڵکو هەندێک جار دەقە ئەدەبییە بەرزەکانیشیان وەک بەشێک لە

پیرۆزییەکانی مردوو لەگەڵدا ناشتووە.

شارەزاکانی مێژوو ئاماژە بەوە دەدەن کە دۆزینەوەی ئەم پارچە دەگمەنەی ئیلیاد،

بەڵگەیەکی حاشاهەڵنەگرە لەسەر قووڵایی کاریگەریی کولتووری یۆنانی و ڕۆمانی لە

میسری کۆندا. ئەم دۆزینەوەیە دەیسەلمێنێت کە ئەدەبیاتی کلاسیکی جیهانی، وەک

شاکارەکانی هۆمیرۆس، لە دەرەوەی سنوورەکانی یۆنان و لە ناو دڵ و فەرهەنگی

میسرییەکاندا جێگەی خۆی کردووەتەوە و وەک بەشێک لە ڕۆشنبیریی ئەو سەردەمە مامەڵەی

لەگەڵ کراوە.

ئەم دۆزینەوەیە ڕەهەندێکی سیاسی و مێژوویی گرنگیش لەخۆدەگرێت، ئەویش پیشاندانی

کاریگەریی قۆناغی داگیرکاریی ڕۆمانی و یۆنانییە لە میسردا. ئەمە دەریدەخات کە

چۆن لەو سەردەمەدا جۆرێک لە "تێکەڵبوونی شارستانییەتەکان" (Cultural Fusion)

ڕوویداوە، کە تێیدا تێکستە ئەدەبییەکان بوونەتە پردێک بۆ پەیوەندی نێوان

گەلان، تەنانەت لە ڕێوڕەسمە ئایینی و کۆمەڵایەتییەکانیشدا.

ئێستا ئەم پارچە دەگمەنەی داستانی ئیلیاد لە یەکێک لە تاقیگە هەرە پێشکەوتووەکانی

شوێنەوارناسی لەژێر لێکۆڵینەوەدایە. ئەم دۆزینەوەیە نەک هەر پەردە لەسەر

نهێنییەکی تری میسری کۆن لادەبات، بەڵکو بایەخی ئەدەب وەک زمانێکی هاوبەشی

مرۆڤایەتی لە هەموو سەردەمەکاندا دوپات دەکاتەوە و دەبێتە سەرچاوەیەکی نوێ بۆ

تێگەیشتن لە مێژووی مرۆڤایەتی.

سەرچاوە: ئەنجومەنی باڵای توێژینەوەی زانستی ئیسپانیا (CSIC)، وەزارەتی گەشتوگوزار

و شوێنەواری میسر، و گۆڤاری Journal of Archaeological Science.

PM:10:00:05/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 96 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌