دۆزینەوەی کەشتییەکی جەنگی ٢٢٥ ساڵە و نهێنییەکانی ژیان لە ئەمازۆن پێش سەردەمی داگیرکاری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شوێنەوارناسان لە دانیمارک توانیویانە پاشماوەی کەشتییەکی جەنگی مێژوویی بدۆزنەوە

کە لە ساڵی ١٨٠١ لە کاتی شەڕی کۆپنهاگن نوقم بووە. هاوکات لە دارستانەکانی

ئەمازۆن، کارە بیناسازییەکان و دروستکردنی ڕێگاوبان بوونەتە هۆی دۆزینەوەی

کۆمەڵێک بەڵگەی نوێ دەربارەی ژیانی مرۆڤە ڕەسەنەکان پێش ئەوەی ئەوروپییەکان ئەو

ناوچەیە داگیر بکەن.

دۆزینەوەی کەشتییە جەنگییەکەی دانیمارک دەرفەتێکی دەگمەنە بۆ تێگەیشتن لە مێژووی

سەربازی و دەریایی سەردەمی ناپلیۆن. ئەم پاشماوانە نیشانی دەدەن کە کەشتییەکان

چۆن دروستکراون و لە کاتی جەنگە گەورەکاندا چۆن ڕووبەڕووی دوژمن بوونەتەوە. ئەم

جۆرە دۆزینەوانە تەنها پارچە دار و ئاسن نین، بەڵکو لاپەڕەیەکی زیندووی مێژوون کە

تەنها لە کتێب و تابلۆکاندا باسیان لێوە کراوە.

لە لایەکی ترەوە، لە قووڵایی دارستانەکانی ئەمازۆن، شوێنەوارناسان سوودیان لە

هەڵکەندنی زەوی بۆ ڕێگاوبان وەرگرتووە بۆ دۆزینەوەی پاشماوەی ئەو کۆمەڵگانەی

کە پێش سەدان ساڵ لەوێ ژیاون. ئەم دۆزینەوانە ئەو بیرۆکەیە ڕەتدەکەنەوە کە دەڵێت

ئەمازۆن تەنها دارستانێکی دەستنەدان بووە؛ بەڵکو دەردەکەوێت کە خەڵکێکی زۆر لەوێ

نیشتەجێ بوون، کشتوکاڵیان کردووە و شارستانییەتی تایبەت بە خۆیان هەبووە.

هەروەها لە کیشوەری ئەمریکا، گومان لەسەر تەمەنی شوێنەواری "مۆنتی ڤێردی" دروست

بووە، کە پێشتر بە یەکێک لە کۆنترین شوێنەکانی نیشتەجێبوونی مرۆڤ دەنەرا.

توێژینەوە نوێیەکان دەڵێن ڕەنگە ئەم شوێنە گەنجتر بێت لەوەی پێشتر بیری لێ

دەکرایەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی سەرلەنوێ نووسینەوەی مێژووی کۆچی مرۆڤ بۆ کیشوەری

ئەمریکا و چۆنیەتی گونجانیان لەگەڵ ژینگەی نوێدا.

ئەم دۆزینەوە شوێنەوارییانە پەیوەندییەکی بەهێز لە نێوان ڕابردوو و ئێستاماندا

دروست دەکەن. ئەوان پێمان دەڵێن کە مرۆڤەکان هەمیشە لە هەوڵی گۆڕینی ژینگەی

خۆیاندا بوون و جەنگ و شارستانییەتەکان شوێنەواری قووڵیان لەسەر گۆی زەوی

جێهێشتووە، کە ئێستا زانست یارمەتیمان دەدات یەک لە دوای یەک ئەو نهێنییانە

ئاشکرا بکەین.

گۆڤارە زانستی و شوێنەوارییە جیهانییەکان

PM:10:58:29/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 292 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌