کاتەرینەی پیرۆز؛ کۆنترین کتێبخانەی جیهان کە تا ئێستا دەرگاکانی کراوەیە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دێرێکی کریستیانی لە قووڵایی شاخی سینا لە وڵاتی میسڕ، نازناوی کۆنترین کتێبخانەی

جیهانی هەڵگرتووە کە لە کاتی بنیادنانییەوە تاوەکو ئێستا بە بەردەوامی دەرگاکانی

کراوە بووە و خزمەتگوزاری پێشکەش دەکات. دێری "سان کاتەرینە" کە مێژووی دروستکردنی

بۆ ساڵی ٥٦٥ی زایینی دەگەڕێتەوە، وەک مۆزەخانەیەکی زیندووی مەعریفە و مێژوو

ماوەتەوە و تا ئێستاش ڕۆژانە سەردانیکەری هەیە.

ئەم شوێنەوارە مێژووییە تەنها پەرستگایەکی ئایینی نییە، بەڵکو گەنجینەیەکی

دەوڵەمەندی مرۆڤایەتییە کە بۆ زیاتر لە ١٤ سەدە بە پارێزراوی ماوەتەوە.

کتێبخانەی ناو دێرەکە کۆمەڵێک دەستنووسی دەگمەن و کتێبی زۆر کۆنی تێدایە کە بە

زمانە جیاوازەکانی وەک یۆنانی، عەرەبی، سوریانی، قیبتی و چەندین زمانی تر

نووسراونەتەوە، کە هەندێکیان مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی

سەرهەڵدانی ئایینەکان.

ڕۆژانە گەشتیاران، پیاوانی ئایینی و لێکۆڵەران لە سەرتاسەری جیهانەوە ڕوو لەم دێرە

دەکەن بۆ بینینی ئەو دەستنووسانەی کە لە جیهاندا بێ وێنەن. جگە لە کتێبخانەکە،

دێرەکە خۆی یەکێکە لە گرنگترین شوێنەوارە جیهانییەکان و لە لیستی میراتی

جیهانیی یونسکۆدا تۆمارکراوە. سیستەمی پاراستنی کتێبەکان لەم شوێنەدا بە

شێوازێکی زۆر وردە تاوەکو تیشکی خۆر و شێ کاریگەرییان لەسەر دروست نەکات.

بنیادنانی ئەم دێرە بۆ سەردەمی ئیمپراتۆری بیزەنتینی "جەستنیانی یەکەم" دەگەڕێتەوە

و لەسەر داوای ئەو دروستکراوە. ئەوەی ئەم شوێنە لە کتێبخانە دێرینەکانی تری جیهان

جیا دەکاتەوە، مانەوەیەتی بە شێوەیەکی چالاک و بەردەوام؛ لە کاتێکدا زۆرێک لە

کتێبخانە کۆنەکان وەک کتێبخانەی ئەسکەندەریە سووتان یان لەناوچوون، کاتەرینەی

پیرۆز توانیویەتی لە ناوەڕاستی هەموو جەنگ و گۆڕانکارییە سیاسییەکاندا خۆی

بپارێزێت.

مانەوەی دێری سان کاتەرینە وەک ناوەندێکی زانستی و کەلتووری، بەڵگەیەکە لەسەر گرنگی

پاراستنی ناسنامەی مێژوویی و مەعریفی. ئەمڕۆ ئەم کتێبخانەیە وەک پردێکی پەیوەندی

دەبینرێت لە نێوان شارستانییەتە جیاوازەکاندا و وەک هێمایەکی پێکەوەژیان و

پاراستنی زانست لە ناوچەکەدا دەمێنێتەوە کە تێیدا هەزاران ساڵە مرۆڤەکان بۆ

خوێندنەوە و فێربوون ڕووی تێدەکەن.

سەرچاوە: ئەرشیفی مێژووی جیهانی - یونسکۆ

PM:09:19:25/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 112 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌