ڕەمسیسی دووەم؛ پاشای پاشاکانی میسر و خوداوەندی سەر زەوی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە مێژووی دێرینی مرۆڤایەتیدا، کەم سەرکردە و پاشا هەن کە توانیبێتیان وەک "ڕەمسیسی دووەم" ناویان لە لاپەڕەکاندا بە نەمری بمێنێتەوە، ئەو فیرعەونەی کە بۆ ماوەی ٦٦ ساڵ فەرمانڕەوایی یەکێک لە بەهێزترین ئیمپراتۆریەتەکانی جیهانی کرد و بە "ڕەمسیسی مەزن" ناسراوە، ئەو تەنها پاشایەک نەبوو، بەڵکو خۆی وەک خوداوەندێک دەبینی و مێژووی میسری کۆنی بە تەلارساز و جەنگەکانی گۆڕی.

ڕەمسیسی دووەم، سێیەم پاشای خانەوادەی نۆزدەهەمی میسر بوو، لە سەردەمی ئەودا میسر گەیشتە لوتکەی دەسەڵات و شکۆمەندی خۆی، ئەو نەک هەر لە ڕووی سەربازییەوە سەرکەوتوو بوو، بەڵکو لە ڕووی بیناسازییەوە شۆڕشێکی بەرپا کرد کە تا ئەمڕۆش ئاسەوارەکانی وەک پەرستگای "ئەبوسیمبل" و "رامسیۆم" گەواهی بۆ دەدەن، ئەو پیاوەی کە زیاتر لە ٩٠ ساڵ ژیا و وەک هێمایەکی هێز و مانەوە لە مێژوودا جێگیر بوو.

گرنگترین وێستگەی ژیانی سەربازی ئەم فیرعەونە، جەنگی "قادیش" بوو دژی تاقمی حیسییەکان، کە بە یەکێک لە گەورەترین شەڕەکان بە بەکارهێنانی عارەبانەی جەنگی دادەنرێت، دوای ئەو جەنگە گەورەیە، ڕەمسیس یەکەمین پەیماننامەی ئاشتی لە مێژوودا واژۆ کرد، کە نیشانەی دانایی و تێڕوانینی سیاسی ئەو بوو لەو سەردەمەدا، جگە لەوەش ئەو شارێکی نوێی بە ناوی "پی-ڕەمسیس" وەک پایتەختی خۆی بونیاد نا.

لە ڕووی خێزانییەوە، ڕەمسیس خاوەنی ژمارەیەکی زۆر هاوسەر و منداڵ بوو، بەڵام شاژنە "نێفەرتاری" خۆشەویستترین هاوسەری بوو، کە پەرستگایەکی تایبەتی بۆ دروست کرد لە تەنیشت پەرستگاکەی خۆی، ژیانی تایبەتی ئەو پڕ بوو لە شکۆ و ڕێوڕەسمی ئایینی کە تێیدا خەڵکی میسر وەک پارێزەری زەوی و ئاسمان سەیریان دەکرد، تەنانەت دوای مردنیشی، مۆمیاکەی بە یەکێک لە پارێزراوترین مۆمیاکانی جیهان دادەنرێت کە ئێستا لە مۆزەخانەی قاهیرەیە.

لە کۆتاییدا، ڕەمسیسی دووەم تەنها ناوێک نییە لە کتێبەکاندا، بەڵکو قوتابخانەیەکی فەرمانڕەوایی و بیناسازییە، ئەو توانی ناوی خۆی لەسەر هەموو بەرد و دیوارێکی میسر هەڵکۆڵێت و تا ئەمڕۆش کاتێک باس لە فیرعەونەکان دەکرێت، ڕەمسیس وەک یەکەمین و گەورەترین ناو دێتە پێش چاو، کە ژیانی خۆی بەخشی بە گەورەیی نەتەوەکەی و نەمریی ناوەکەی.

سەرچاوە: ئەرشیفی مێژووی میسری کۆن و توێژینەوەکانی زانای شوێنەوارناسی "زاهی حەواس".

PM:11:58:05/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 124 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌