پاقلەمەنییەکان؛ پڕۆتینی ڕوەکی کە سیستمی پزیشکیی سەرسام کردووە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

پاقلە و نۆک و نیسک و هەموو جۆرەکانی تری پاقلەمەنییەکان، بەردەوامن لە بردنەوەی نازناوی "خۆراکی پزیشکی" لە ناوەندە زانستییەکاندا. ئەم خۆراکانە بەهۆی تێچووی کەم و سوودی زۆریان، ئێستا وەک چارەسەرێکی کاریگەر بۆ نەخۆشییەکانی سەردەم وەک قەڵەوی و شەکرە سەیر دەکرێن.

گرنگی پاقلەمەنییەکان لەوەدایە کە بڕێکی زۆر پڕۆتین و ڕیشاڵیان تێدایە، لە هەمان کاتدا چەورییان کەمە و خاوەنی "بارستەی گڵایسیمیک"ی نزمن. ئەمەش واتە خواردنیان نابێتە هۆی بەرزبوونەوەی کتوپڕی شەکرەی خوێن، کە ئەمە خاڵێکی سەرەکییە بۆ پاراستنی تەندروستی.

بەپێی ڕاپۆرتەکانی هارڤەرد، پاقلەمەنییەکان پەیوەندییەکی بەهێزیان بە سوودەکانی دڵەوە هەیە. ڕێنماییە نوێیەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە ئەو کەسانەی زیاتر پاقلەمەنی دەخۆن، ئاستی کۆلیسترۆڵ و پەستانی خوێنیان ڕێکترە و ئاسانتر دەتوانن کێشی جەستەیان کۆنترۆڵ بکەن.

پاقلەمەنییەکان بۆ هەزاران ساڵ خۆراکی سەرەکی مرۆڤ بوون، بەڵام ئێستا زانست دەریخستووە کە ڕیشاڵی ناو ئەم خۆراکانە دەبێتە خۆراکی بەکتریا سوودبەخشەکانی ناو ڕیخۆڵە. ئەمەش کار دەکات بۆ بەهێزکردنی سیستمی بەرگری و کەمکردنەوەی هەوکردنەکان لە هەموو جەستەدا.

بۆیە، گۆڕینی پڕۆتینی ئاژەڵی بە پڕۆتینی ڕوەکی وەک پاقلەمەنییەکان، هەنگاوێکی پزیشکیی زیرەکانەیە. ئەم خۆراکانە نەک تەنها تێرت دەکەن، بەڵکو بە شێوەیەکی زانستی کار بۆ پاککردنەوەی خوێنبەرەکان و ڕێکخستنی میتابۆلیزم دەکەن.

سەرچاوە: Harvard School of Public Health

PM:11:53:04/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 176 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌