دۆزینەوەی کۆنترین دەنگی تۆمارکراوی نەهەنگەکان پەنجەرەیەکی نوێ بۆ ژیانی زەریاکان دەکاتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لێکۆڵەران ڕایانگەیاند کە توانیویانە کۆنترین تۆمارە دەنگییەکانی نەهەنگەکان بدۆزنەوە، کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ چەندین دەیەی پێش ئێستا، ئەمەش دەرفەتێکی دەگمەن دەداتە زانایان بۆ تێگەیشتن لە گۆڕانی شێوازی پەیوەندیکردنی ئەم بوونەوەرە زەبەلاحانە.

ئەم تۆمارانە کە لە ئەرشیفە کۆنەکانی سوپا و ناوەندە زانستییەکاندا دۆزراونەتەوە، وەک "بەردبوویەکی دەنگی" وان. زانایان دەتوانن لە ڕێگەیانەوە بزانن کە زەریاکان پێش ئەوەی بەهۆی کەشتییە مۆدێرنەکان و چالاکییە مرۆییەکانەوە ژاوەژاوێکی زۆریان تێدا دروست بێت، چۆن بوون.

نەهەنگەکان بۆ ڕاوکردن و پەیوەندیکردن و دۆزینەوەی ڕێگەی خۆیان پشتیان بە دەنگ بەستووە. بەراوردکردنی دەنگە کۆنەکان لەگەڵ دەنگی نەهەنگەکانی ئێستا، نیشانی دەدات کە چۆن ژینگەی دەریایی گۆڕاوە و چۆن ئەم ئاژەڵانە ناچار بوون دەنگی خۆیان بگۆڕن بۆ ئەوەی لە ناو ژاوەژاوی مۆدێرندا ببیسترێن.

ئەم دۆزینەوەیە بۆ بواری بایۆلۆژیای دەریایی زۆر گرنگە، چونکە هێڵێکی کاتی (Baseline) دەداتە زانایان کە پێشتر نەیانبووە. ئێمە دەتوانین بزانین ئایا گۆڕانی کەشوهەوا و گەرمبوونی ئاوەکان کاریگەرییان لەسەر "گۆرانییەکانی نەهەنگ" هەبووە یان نا

زۆربەی ئەم تۆمارانە بە ئامێری سەرەتایی کراون، بەڵام بە هاوکاری تەکنەلۆژیای نوێی پاککردنەوەی دەنگ، زانایان توانیویانە فرێکوێنسییە وردەکان جیا بکەنەوە. دەرکەوتووە کە هەندێک لە جۆرەکانی نەهەنگ لە ڕابردوودا کۆمەڵە دەنگێکی جیاوازتریان بەکارهێناوە کە ئێستا کەمتر دەبیسترێت.

ئەم لێکۆڵینەوەیە نەک تەنها گرنگییەکی زانستی هەیە، بەڵکو هۆشیارییەکی زیاتریش دەربارەی "پیسبوونی دەنگی" زەریاکان دروست دەکات، و نیشانی دەدات کە چۆن مرۆڤ نەک تەنها ئاوەکەی پیس کردووە، بەڵکو ئەو بێدەنگی و ئارامییەشی تێکداوە کە بۆ هەزاران ساڵ نەهەنگەکان تێیدا ژیاون.

سەرچاوە: گۆڤاری بایۆلۆژیای دەریایی

PM:11:54:27/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 364 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌