پۆڵ فرۆید؛ هونەر وەک ئامرازێک بۆ تێگەیشتن لە جەنگ و ململانێ سیاسییەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

پۆڵ فرۆید، ئەو هونەرمەندە ناسراوەی لە لەندەن نیشتەجێیە و نەوەی سیگمۆند فرۆیدی زانای دەروونناسییە، لە ئێستادا زمانی نیگارکێشان بەکاردەهێنێت وەک ڕێگەیەک بۆ بیرکردنەوە لە ململانێ، سیاسەت و شێوەی سۆزداری جیهانی مۆدێرن. ئەو لە دوایین کارەکانیدا باس لەوە دەکات کە چۆن هونەر دەتوانێت یارمەتی مرۆڤ بدات بۆ تێگەیشتن لەو جەنگانەی کە زمانە ئاساییەکان ناتوانن دەریان ببڕن.

فرۆید پێی وایە دەبێت هونەرمەند دەنگی تایبەتی خۆی هەبێت و ئەمەش بە بەرگریکردن لە بەرامبەر سێبەری مێژووی خێزانەکەی بەدەست دێت، نەک بە کۆپیکردنیان. کارەکانی ئەو لەو خاڵە سەختەدا دەبینرێنەوە کە میراتی کەسی و قەیرانە گشتییەکان تێیدا یەکدەگرنەوە، هەر بۆیە چیرۆکەکەی زیاتر لە تێڕامانێک دەچێت لەسەر ئەوەی ئەرکی ڕاستەقینەی هونەرمەندان لە کاتی تەنگانەدا چییە.

ئەم هونەرمەندە لە ڕێگەی تابلۆکانییەوە هەوڵ دەدات ئازاری ئەو کەسانە نیشان بدات کە بەدەست جەنگەکانەوە دەناڵێنن. ئەو دەڵێت، کاتێک مرۆڤەکان ناتوانن قسە بکەن، هونەر دەبێتە ئەو زمانەی کە هەستەکان دەگوازێتەوە. ئەم دیدگایە وای کردووە کارەکانی لە ناوەندە هونەرییەکانی ئەوروپادا وەک دەنگێکی جیاواز و کاریگەر سەیر بکرێن.

خێزانی فرۆید هەمیشە کاریگەرییان لەسەر هزری مرۆڤایەتی هەبووە، بەڵام پۆڵ دەیەوێت لە ڕێگەی ڕەنگ و فڵچەوە، دەروونناسییەکی نوێ بۆ جیهانی پڕ لە ململانێی ئێستا دابڕێژێتەوە. ئەو نایەوێت تەنها وەک "نەوەی فرۆید" بناسرێت، بەڵکو دەیەوێت وەک ئەو هونەرمەندە بناسرێت کە ئازارەکانی سەدەی بیست و یەک دەگێڕێتەوە.

لە کاتێکدا جیهان بەدەست دەیان کێشەی سیاسی و جەنگی ناوخۆییەوە دەناڵێنێت، تابلۆکانی پۆڵ فرۆید دەبنە پەنجەرەیەک بۆ بینینی ئەو لایەنانەی کە میدیاکان ناتوانن بە ئاسانی نیشانی بدەن؛ لایەنی سۆزداری و دەروونی ئەو مرۆڤانەی لە ناو جەرگەی ڕووداوەکاندان.

ڕۆیتەرز، ٢١ی ئاداری ٢٠٢٦

PM:06:29:22/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 36 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌