توێژینەوەیەکی نوێ: تەمەنی فێربوونی زمان کاریگەری هەمیشەیی لەسەر مێشک جێدەهێڵێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

چوار خوێندکاری زانکۆی ڕووتگەرز (Rutgers) ئەنجامی توێژینەوەیەکیان لە کۆنفرانسی دەروونناسی لە بۆستن خستەڕوو، کە دەری دەخات ئەو تەمەنەی مرۆڤ تێیدا فێری زمان دەبێت، بۆ هەتا هەتایە شێوازی پرۆسەکردنی زمان لە مێشکدا دیاری دەکات. ئەم توێژینەوەیە لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ پێشکەشکرا و تیشک دەخاتە سەر لایەنە وردەکانی زمانی ئینگلیزی.

خوێندکارەکان کە لە ژێر سەرپەرشتی پرۆفیسۆر کارین سترۆمسوۆڵ کاریان کردووە، بۆیان دەرکەوتووە کە تەنانەت ئەو کەسانەی لە تەمەنی گەورەیدا بە تەواوی فێری زمانەکە بوون، هێشتا جیاوازییەکی کەمیان هەیە لەگەڵ ئەو کەسانەی لە منداڵییەوە فێری بوون. بۆ نموونە، شێوازی تێگەیشتن لە جێناوەکان و وەڵامدانەوەی پرسیارە ئاڵۆزەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر دەگۆڕێت بەپێی تەمەنی یەکەم بەرکەوتنی لەگەڵ زمانەکە.

بەشێکی تری توێژینەوەکە باس لە "پڕۆسۆدی" یان ئاوازی قسەکردن دەکات؛ دەرکەوتووە کە ئەو نیشانە دەنگییانەی مرۆڤ بەکاریان دەهێنێت بۆ دیاریکردنی سەرەتا و کۆتایی ڕستەکان، بە توندی بەستراوەتەوە بەو تەمەنەی کە تێیدا فێری زمانەکە بووە. ئەمەش دەری دەخات کە مێشک لە تەمەنی منداڵیدا وەک ئیسفەنج وایە و شێوازی دەنگەکان بە قووڵی تێیدا نەخش دەبن.

ئەم دۆزینەوانە گرنگییەکی زۆریان هەیە بۆ تێگەیشتن لە چۆنیەتی فێرکردنی زمانی دووەم و هەروەها تێگەیشتن لە نەرمی و گۆڕانکارییەکانی مێشک لە ماوەی تەمەنی مرۆڤدا. ئەنجامەکان دەڵێن هەرچەندە مرۆڤ دەتوانێت لە هەر تەمەنێکدا فێری زمان بێت، بەڵام ئەو "پەنجەمۆرە" زمانییەی لە منداڵیدا دروست دەبێت، تا کۆتایی تەمەن دەمێنێتەوە.

ئەمە دەبێتە هاندرەرێک بۆ دایک و باوکان و سیستەمی پەروەردە کە لە تەمەنێکی زووەوە منداڵەکان ئاشنای زمانە جیاوازەکان بکەن، چونکە ئەو بنەمایەی لەو تەمەنەدا دادەڕێژرێت، بە هیچ شێوەیەک لە تەمەنی گەورەیدا دروست نابێتەوە.

Eastern Psychological Association Conference Report

PM:08:31:17/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 88 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌