دۆزینەوەی دیواربەندێکی هونەری ٤٠٠٠ ساڵە لە دۆڵی سوپێی دێرین لە وڵاتی پێروو

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شوێنەوارناسان لە وڵاتی پێروو لە یەکێک لە دۆزینەوە هەرە سەرنجڕاکێشەکانی کیشوەری ئەمریکادا، دیواربەندێکی هونەرییان دۆزیوەتەوە کە مێژووەکەی بۆ نزیکەی چوار هەزار ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە. ئەم دۆزینەوەیە زانیاری تەواو نوێ و سەرسوڕهێنەر دەربارەی ڕەگ و ڕیشەی شارستانییەتە سەرەتاییەکانی ناوچەی ئەندێز دەخاتە ڕوو و دەیسەلمێنێت کە مرۆڤە دێرینەکان خاوەنی فەلسەفەیەکی قووڵ بوون بۆ تێگەیشتن لە سروشت.

ئەم دیواربەندە دەگمەنە لە شوێنێکی شوێنەواری گرنگ بە ناوی "لۆس کۆرالیس" لە دۆڵی سوپێ دۆزراوەتەوە، کە ناوەندی گەشەسەندنی یەکێک لە کۆنترین شارستانییەتەکانی جیهانە. تیمی توێژەران لە زانکۆی نیشتمانی سان مارکۆس، کە خاوەنی ئەزموونێکی زۆرن لەو ناوچەیە، توانیویانە دوای چەندین مانگ لە کارکردنی ورد، ئەم دیواربەندە لەژێر چینەکانی خاک و خۆڵ دەربهێنن بەبێ ئەوەی زیانی پێ بگات.

ئەم کارە هونەرییە بە ڕەنگی سروشتی و زیندوو کێشراوە و وێنەی چەند کەسایەتییەکی تێدایە کە شێوەی مرۆڤ و بوونەوەرە ئەفسانەییەکانیان هەیە، کە زۆرجار هێمای هێزەکانی سروشتن. وێنەکان پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆیان بە کشتوکاڵ و خولەکانی گەردوون و ئەستێرەکانەوە هەیە، ئەمەش دەریدەخات کە ئەو کۆمەڵگە دێرینە توانیویانە بە وردی چاودێری ئاسمان بکەن و ژیانی خۆیان و کاتی چاندن و دروێنە لەسەر ئەو بنەمایە ڕێکبخەن.

زانایانی ئەنترۆپۆلۆژیا پێیان وایە ئەم دیواربەندە تەنها وەک کارێکی جوانکاری نەبینراوە، بەڵکو ناوەندێکی گرنگی فێربوون و ئەنجامدانی ڕێوڕەسمە ئایینییەکان بووە. وەک پەرتووکێکی کراوە وابووە بۆ گواستنەوەی زانیارییە گەردوونییەکان و ڕێزگرتن لە پیرۆزییەکانی سروشت بۆ نەوەکانی دواتر، تا بتوانن لە هاوسەنگی نێوان مرۆڤ و زەوی تێبگەن و ژیانیان بەردەوام بێت.

ئەم دۆزینەوەیە ئاستی بەرزی پێشکەوتنی هزر و هونەر لە کۆمەڵگە سەرەتاییەکانی پێروو دەردەخات و ئەوەش دەسەلمێنێت کە شارستانییەتە زۆر دەوڵەمەند و ڕێکخراوەکان چەندین هەزار ساڵ پێش ئەوەی ئیمپراتۆریەتی بەناوبانگی ئینکا سەرهەڵبدات، لەو دۆڵانەدا بوونیان هەبووە. دۆزینەوەی ئەم دیواربەندە لاپەڕەیەکی نوێ لە مێژووی مرۆڤایەتی لە ئەمریکای لاتین دەکاتەوە و جیهان ئاشنای قووڵایی شارستانییەتی سوپێ دەکات.

وەرگیراوە لە بڵاوکراوەکانی توێژینەوە مەیدانییەکان و ڕاپۆرتە زانستییەکانی پەیمانگای شوێنەوارناسی نیشتمانی لە پێروو.

PM:11:12:07/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌