ڕیزبەندی جیهانی زانکۆکان؛ هەڵکشانی ئاسیا و پاشەکشەی ژاپۆن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

نوێترین ڕیزبەندی بابەتیی زانکۆکانی جیهان بۆ ساڵی ٢٠٢٦ لەلایەن دامەزراوەی (Times Higher Education) بڵاوکرایەوە، کە گۆڕانکارییەکی گەورە لە هێزی ئەکادیمی جیهاندا نیشان دەدات. زانکۆکانی چین و سەنگافورە پێشکەوتنێکی خێرایان لە بوارەکانی زانست، تەکنەلۆژیا و زانستە مرۆییەکاندا بەدەستهێناوە، لە کاتێکدا زانکۆکانی ژاپۆن بەردەوامن لە پاشەکشە و چەقبەستوویی.

لە ڕیزبەندییەکەدا، هێشتا زانکۆکانی ئەمریکا و بەریتانیا وەک MIT، ستانفۆرد و ئۆکسفۆرد لە پلە یەکەمەکاندایە، بەڵام گەشەی زانکۆکانی ئاسیا زۆر خێراترە. بۆ یەکەمجار، زانکۆی پەکین هاتە ناو ١٠ باشترین زانکۆی جیهان لە بواری ئەندازیاری و کۆمپیوتەردا، زانکۆی تسینگوای چینییش لە زانستە فیزیاییەکاندا هەمان دەستکەوتی هەبوو. سەنگافورەش بە زانکۆ نیشتمانییەکەیەوە لە چەندین بواردا پلەی بەرزی بەدەستهێناوە.

دکتۆر فوتۆ هوانگ لە زانکۆی هێرۆشیما دەڵێت، ئەم سەرکەوتنەی ئاسیا ئەنجامی وەبەرهێنانی گەورەی حکومەتەکانە لە خوێندنی باڵا و مۆدێرنکردنی سیستمەکان، کە چیتر تەنها بوارە زانستییەکان ناگرێتەوە، بەڵکو گەیشتووەتە یاسا و پەروەردە و هونەریش. ئەمە نیشانی دەدات کە چین دەیەوێت ببێتە ناوەندێکی زانستیی جیهانی کە ڕکابەری ڕۆژئاوا بکات.

لە بەرامبەردا، دۆخی ژاپۆن جێی نیگەرانییە. هیچ زانکۆیەکی ژاپۆنی لە ناو ٢٠ باشترینەکانی هیچ بابەتێکدا نییە، و زانکۆی تۆکیۆ تاکە زانکۆیە کە توانیویەتی لە ناو ٤٠ باشترینەکاندا بمێنێتەوە. ئەمە جیاوازی نێوان ئەو وڵاتانە نیشان دەدات کە وەبەرهێنان لە داهاتوودا دەکەن و ئەو وڵاتانەی لەسەر ناوبانگی کۆنیان ماونەتەوە.

ئەم وەرچەرخانە لە ڕیزبەندییەکاندا نیشانەی ئەوەیە کە نەخشەی زانست و مەعریفە لە جیهاندا خەریکە بەرەو ڕۆژهەڵات دەگۆڕێت، ئەمەش کاریگەری گەورەی لەسەر بازاڕی کار و داهێنانی تەکنەلۆژی لە داهاتوودا دەبێت.

سەرچاوە: ڕاپۆرتی Times Higher Education 2026.

PM:07:28:24/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 188 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌