دۆزینەوەی مێژوویەکی سەرسوڕهێنەر لە جەمسەری

باشوور؛ کاتێک جەمسەرەکە دارستانێکی گەرم بوو

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی هاوبەشی زانایانی تورکیا و بولگاریا لە دەیەمین گەشتی زانستی نیشتمانی بۆ جەمسەری باشوور، توانییان مێژوویەکی ١٧٦ ملیۆن ساڵەی ناوچەکە ئاشکرا بکەن. ئەوان لە دوورگەی "Horseshoe" بەڵگەی وایان دۆزیوەتەوە کە دەیسەلمێنێت ئەم کیشوەرە بەستووەی ئێستا، ڕۆژگارێک خاکێکی گەرم و پڕ لە دارستان و گڕکان بووە.

لە کاتی نەخشەکێشانی جیۆلۆجی دوورگەکەدا، زانایان چەندین جۆری بەردی گڕکانییان دۆزیوەتەوە کە تەمەنیان بۆ سەردەمی "جوراسیک" دەگەڕێتەوە. هەروەها نیشانەی کانزای مس و بەردی "مالاکایت" و "ئازوورایت" دۆزراونەتەوە کە ڕەنگی سەوز و شینی جوانیان هەیە. ئەم کانزایانە تەنها لەو شوێنانە دروست دەبن کە چالاکیی گەرمی و ئاوی زۆریان هەبووە، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە جەمسەری باشوور مێژوویەکی پڕ لە گۆڕانکاریی ژینگەیی هەبووە.

ئەم توێژینەوەیە یارمەتی زانایان دەدات تێبگەن چۆن جەمسەری باشوور لە ناوچەیەکی مامناوەند و گەرمەوە گۆڕا بۆ بیابانێکی سەهۆڵین کە ٣٤ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر دەستی پێکردووە. بە تێگەیشتن لەم گۆڕانکارییانەی ڕابردوو، زانایان دەتوانن باشتر پێشبینی بکەن کە لە داهاتوودا بەهۆی گەرمبوونی زەوییەوە چی بەسەر ئەم کیشوەرەدا دێت.

هەروەها دۆزینەوەی مس و کانزاکانی تر ئاماژەن بۆ دەوڵەمەندیی ژێر زەوی ئەم ناوچە دوورەدەستە. هەرچەندە ئێستا بەپێی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان دەرهێنانی کانزا لە جەمسەری باشوور قەدەغەیە، بەڵام زانیارییە جیۆلۆجییەکان گرنگییەکی زانستی زۆریان هەیە بۆ تێگەیشتن لە چۆنیەتی دروستبوونی کانزاکان لە قەراغی کیشوەرەکاندا.

ئەم پڕۆژە زانستییە کە لە ژێر چاودێری دامەزراوەی "TÜBİTAK"ی تورکی ئەنجامدراوە، نموونەیەکە لە دیپلۆماسییەتی زانستی، کە تێیدا زانایانی وڵاتە جیاوازەکان پێکەوە کاردەکەن بۆ ئاشکراکردنی نهێنییەکانی گەورەترین تاقیگەی سروشتی جیهان. ئەو بەردانەی کە کۆکراونەتەوە ئێستا لە تاقیگە پێشکەوتووەکانی ئەوروپا پشکنینی وردیان بۆ دەکرێت تا مێژووەکەیان بە وردی دیاری بکرێت.

ئاژانسی ئانادۆڵو و ڕاپۆرتی گەشتی زانستی TÜBİTAK

PM:08:53:23/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌