سەمفۆنیای بەردینی دێرینەکان: "ڕێڕەوی زەبەلاح" ڕووبەڕووی لێشاوی گەشتیاران دەبێتەوە

 وێستگە ستایل  – سۆلین عوسمان

لە درێژایی کەناراوە ناڕێکەکانی باکووری ئێرلەندا، کۆڵەکە شەشپاڵووەکانی بەردی بازاڵت بەردەوامن لە ڕاکێشانی خەیاڵی گەشتیاران و زانایان بە هەمان شێوە.

ڕێڕەوی زەبەلاح (Giant's Causeway) کە لە ناوچەی ئەنترۆم هەڵکەوتووە، لە نزیکەی ٤٠ هەزار کۆڵەکەی بازاڵتی پێکەوەبەستراو پێکهاتووە کە نزیکەی ٦٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر لە کاتی چالاکییە گڕکانییەکاندا دروست بوون. کاتێک گڕکانەکە لە کاتی بەرکەوتنی بە دەریاکە بە خێرایی سارد بووەتەوە، گرژ بووە و شکاوە بۆ شێوەیەکی شەشپاڵووی ڕێک، ئەندازەیەکی سروشتی ئەوەندە بێوێنە کە سەردەمانێک بووەتە سەرچاوەی ئەفسانەی زەبەلاحەکان کە گوایە بەردی هەنگاویان بۆ پەڕینەوە لە دەریا دروست کردووە.

ئەفسانەکان باس لە فین مەککولی زەبەلاحی ئێرلەندی دەکەن کە ڕێڕەوەکەی دروست کردووە بۆ ئەوەی ڕکابەرە سکۆتلەندییەکەی بانگهێشتی شەڕ بکات. هەرچەندە جیۆلۆجیا ڕوونکردنەوەیەکی جیاواز پێشکەش دەکات، بەڵام فۆلکلۆرەکە بە قووڵی لە کولتووری ناوخۆیی و گێڕانەوە گەشتیارییەکاندا ڕەنگی داوەتەوە.

لە مانگەکانی ڕابردوودا، لایەنە پەیوەندیدارەکانی پاراستنی ژینگە باسیان لە نیگەرانییەکانی خۆیان کردووە سەبارەت بە زیادبوونی هاتنی گەشتیاران و داخورانی بەردەکان. دەستپێشخەرییەکانی گەشتیاریی بەردەوام ئێستا جەخت لەسەر ڕێڕەوە دیاریکراوەکان، پەروەردەکردنی گەشتیاران و دەستگەیشتنی کۆنترۆڵکراو دەکەنەوە بۆ پاراستنی شکۆی شوێنەکە. ئەم شوێنە کە وەک میراتی جیهانی یونسکۆ ناسراوە، وەک شاکارێکی زانستی و گەنجینەیەکی کولتووری وەستاوە.

ڕێڕەوی زەبەلاح بیرمان دەخاتەوە کە سروشت زۆرجار چیرۆکەکانی بە بەرد دەنووسێتەوە؛ چیرۆکگەلێک کە تەمەنیان لە شارستانیەتەکان درێژترە و بانگهێشتی مرۆڤ دەکەن بۆ کنجکۆڵی و نزمڕایی.

سەرچاوە: ڕاپۆرتەکانی ناوەندی میراتی جیهانی یونسکۆ؛ بڵاوکراوەکانی کۆمەڵەی جیۆلۆجی لەندەن.