مەترسی تێکەڵبوونی پشیلەی کێوی ئەفریقی لەگەڵ جۆرە ماڵییەکان زیاد دەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

توێژەرانی بواری پەرەسەندن هۆشداری دەدەن کە پشیلەی کێوی ئەفریقی (African Wild Cat)، کە بە باپیری هەموو پشیلە ماڵییەکانی جیهان دادەنرێت، ڕووبەڕووی قەیرانێکی جێنیتیکی بووەتەوە. ئەم ئاژەڵە ڕەسەنە بەهۆی تێکەڵبوونی لەگەڵ پشیلە ماڵییەکان و پشیلە بەڕەڵاکانی سەر شەقام، خەریکە سیفاتە ڕەسەنەکانی خۆی لەدەست دەدات و جۆرەکەی بەرەو نەمان دەچێت.

ئەم کێشەیە لەو ناوچانەدا زیاترە کە گوند و ئاوەدانییەکان لە دارستانەکان و ناوچە کێوییەکان نزیک دەبنەوە. پشیلە کێوییەکان بەهۆی نزیکییان لە پشیلە ماڵییەکان، لەگەڵیان تێکەڵ دەبن و نەوەی نوێ دروست دەکەن کە نە بە تەواوی کێوییە و نە ماڵیشە، ئەمەش وای کردووە ناسینەوەی پشیلە کێوییە ڕەسەنەکان لەناو سروشتدا زۆر قورس بێت.

لە ڕووی فیزیکییەوە، پشیلەی کێوی ئەفریقی زۆر لە پشیلەی ماڵی دەچێت، بەڵام قاچەکانی درێژترن و ڕەنگی پشت گوێیەکانی زیاتر بەرەو سوورباو دەچێت. ئەوان ئاژەڵی زۆر زیرەک و بەهێزن و دەتوانن لە ژینگەی زۆر سەختدا بژین. زانایان دەڵێن ئەگەر ئەم تێکەڵبوونە جێنیتیکییە بەردەوام بێت، لە چەند دەیەی داهاتوودا هیچ پشیلەیەکی کێوی ڕەسەن نامێنێتەوە.

مێژووی ئەم ئاژەڵە بۆ زیاتر لە ١٠ هەزار ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە، کاتێک مرۆڤەکان بۆ یەکەمجار لە ناوچەی هیلالی خەسیب دەستیان کرد بە ماڵیکردنیان بۆ پاراستنی کۆگاکانی دانەوێڵە لە مشک. لەو کاتەوە تا ئێستا، ئەم جۆرە گۆڕانکارییەکی زۆری بەسەردا نەهاتووە، بەڵام ئێستا گەورەترین هەڕەشە بۆ سەری خودی مرۆڤ و ئەو ئاژەڵانەن کە مرۆڤ پەروەردەیان دەکات.

بۆ ڕێگری لەم کارەساتە ژینگەیییە، پێویستە پرۆگرامی تایبەت بۆ کۆنترۆڵکردنی پشیلە بەڕەڵاکانی دەوروبەری ناوچە پارێزراوەکان هەبێت و هەروەها هۆشیاری بدرێتە هاووڵاتیان کە پشیلە ماڵییەکانیان نەنێرنە ناو ژینگە کێوییەکان.

سەرچاوە: ناوەندی لێکۆڵینەوەی بایۆلۆژی و زانکۆی ئۆکسفۆرد.

PM:09:21:19/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌