بامێ تەنها ژەمێکی خۆش نییە؛ دەرمانخانەیەکی سروشتییە بۆ پاراستنی دڵ و ڕێکخستنی ئاستی شەکرە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بامێ یەکێکە لەو سەوزە بنەڕەتییانەی کە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەت لەناو چێشتخانەی کوردیدا پێگەیەکی تایبەتی هەیە و وەک یەکێک لە خۆشترین شلەکان دەناسرێت، بەڵام لە پشت ئەم تامە ناوازەیەوە، کۆمەڵێک سوودی تەندروستی بێشومار هەن کە زۆرێک لە ئێمە لێی بێ ئاگاین. توێژینەوە نوێیە پزیشکییەکان دەریانخستووە کە بامێ تەنها ژەمێکی ئاسایی نییە، بەڵکو سەرچاوەیەکی دەوڵەمەندی ڤیتامین و ماددە کانزاییەکانە کە دەتوانێت وەک قەڵغانێک جەستە لە چەندین نەخۆشی مەترسیدار بپارێزێت.

لەگەڵ زیادبوونی هۆشیاری تەندروستی و گەڕانەوەی مرۆڤ بۆ بەکارهێنانی خۆراکە سروشتییەکان وەک جێگرەوەیەک بۆ هەندێک دەرمان، پسپۆڕانی خۆراک جەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە پێویستە بامێ ببێتە بەشێکی سەرەکی لە پارێزی خۆراکی هەفتانەماندا. ئەم ڕووەکە کە بە "ئەڵماسی سەوز" ناودەبرێت، بەهۆی پێکهاتە کیمیاییە دەوڵەمەندەکەیەوە، کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر باشترکردنی کارکردنی ئەندامە ناوخۆییەکانی جەستە هەیە و یارمەتیدەرێکی بەهێزە بۆ ئەو کەسانەی دەیانەوێت کێشی لەشیان ڕێکبخەنەوە.

بامێ لە ڕووی زانستییەوە بەوە دەناسرێتەوە کە بڕێکی زۆر لە ڤیتامینەکانی (C, A, K) و ڤیتامین (B6)ی تێدایە، جگە لەوەی سەرچاوەیەکی گرنگی مەگنیسیۆم، پۆتاسیۆم و کالسیۆمە. یەکێک لە تایبەتمەندییە هەرە جیاوازەکانی ئەم سەوزەیە، بوونی ماددەیەکی لینجە (Mucilage) کە لە کاتی کوڵاندندا دەردەکەوێت؛ ئەم ماددەیە دەورێکی کاریگەر دەبینێت لە دابەزاندنی ئاستی کۆلیستڕۆڵی خراپ لە خوێندا، چونکە لە ناو ریخۆڵەکاندا بە کۆلیستڕۆڵەکەوە دەلکێت و ڕێگری دەکات لەوەی جەستە مژیان بۆ بکات، بەمەش مەترسی جەڵتەی دڵ و نەخۆشییەکانی خوێنبەرەکان بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەمدەکاتەوە.

لە ڕووی مێژوویی و تاقیگەییەوە، سەلمێنراوە کە بامێ دۆستی یەکەمی تووشبووانی نەخۆشی شەکرەیە. پێکهاتەکانی ناو ئەم سەوزەیە یارمەتی ڕێکخستنی ئاستی گلوکۆز دەدەن و ڕێگری دەکەن لە بەرزبوونەوەی کتوپڕی شەکر دوای خواردنی ژەمەکان. هەروەها بەهۆی دەوڵەمەندی بە ڕیشاڵە خۆراکییەکان، بامێ باشترین چارەسەرە بۆ کێشەکانی کۆئەندامی هەرەس، وەک قەبزی و هەوکردنی گەدە، چونکە جوڵەی ڕیخۆڵەکان ئاسان دەکات و ژینگەیەکی گونجاو بۆ بەکتریا سوودبەخشەکانی ناو سک دروست دەکات. جگە لەمانەش، بوونی دژە ئۆکسانە بەهێزەکانی وەک (Polyphenols) یارمەتی مێشک دەدات و مرۆڤ لە نەخۆشییەکانی پەیوەست بە پیربوون دەپارێزێت.

لە کۆتاییدا، پزیشکان ئامۆژگاری هاوڵاتیان دەکەن کە بۆ دەستکەوتنی ئەم هەموو سوودە، باشترە بامێ بە شێوازێکی تەندروست ئامادە بکرێت، وەک کوڵاندن یان برژاندن، و دووربکەونەوە لە سوورکردنەوەی زۆر لەناو ڕۆندا کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی بەشێکی زۆری بەها خۆراکییەکانی. هەروەها بەکارهێنانی بامێ بۆ ژنانی دووگیانیش زۆر گرنگە، چونکە بڕێکی زۆر لە ترشی فۆلیکی تێدایە کە پێویستە بۆ گەشەی مێشک و دەمارەکانی کۆرپەلە. بەم پێیە، گونجاندنی ئەم سەوزە سیحرییە لە ژەمەکاندا، هەنگاوێکی گەورەیە بەرەو ژیانێکی تەندروستتر.

سەرچاوە: ماڵپەڕە پزیشکییە جیهانییەکان و ناوەندی (WebMD) بۆ زانیارییە تەندروستییەکان.

PM:09:56:16/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 132 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌