ئەو بایۆلۆژیستەی نەخشەی زەریا شاراوەکانی کێشا: دۆزینەوەکانی دکتۆر کێنجی مۆری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە قووڵاییە هەرە تاریک و ساردەکانی ژێر سەهۆڵبەندانەکانی جەمسەری باشوور، دکتۆر کێنجی مۆری توانی سیستەمێکی ژینگەیی وردەبینانەی یەکجار دەگمەن بدۆزێتەوە کە لەناو دەریاچە ژێر-سەهۆڵییەکاندا گەشەیان کردووە. ئەم دۆزینەوەیە نەک هەر جیهانی بایۆلۆژیای هەژاند، بەڵکو دیدگای زانستی بۆ چەمکی ژیان لە ژینگەی زۆر سەختدا بە تەواوی گۆڕی و ئاسۆیەکی نوێی کردەوە.

دۆزینەوەکانی تیمەکەی ئەو ئاماژە بەوە دەدەن کە ژیان دەتوانێت لەناو تاریکی ڕەها و پەستانی زۆر توندی ژێر سەهۆڵدا بمێنێتەوە و گەشەش بکات، ئەمەش تیۆرییە باوەکانی زانایانی سەبارەت بە ئەگەری هەبوونی ژیان لە دەرەوەی هەسارەی زەوی گۆڕی. ئەم توێژینەوانە دەبنە بنەمایەکی سەرەکی بۆ گەشتە ئاسمانییەکانی داهاتوو کە بڕیارە بۆ گەڕان بەدوای ژیاندا بۆ سەر مانگی "ئەوروپا"ی هەسارەی موشتەری ئەنجام بدرێن.

بەکارهێنانی ڕۆبۆتە پێشکەوتووەکانی هەڵکۆڵین کە خۆیان دیزاینیان کردبوون، لەگەڵ ڕێگەی نوێی نمونەوەرگرتن کە هیچ زیانێک بە ژینگەکە ناگەیەنێت، ڕێگەیان خۆشکرد بۆ دەستگەیشتن بەو ئاوە شاراوانەی کە ملیۆنان ساڵ بوو دابڕابوون. ئەمە دەسپێکی قۆناغێکی نوێیە لە گەڕان بەدوای ڕەچەڵەکی ژیان و چۆنییەتی خۆگونجاندنی زیندەوەران لەگەڵ گۆڕانکارییە گەورەکاندا.

خولیای کێنجی بۆ ژیانی دەریایی لە منداڵییەوە و کاتێک لە کەناراوەکاندا بەدوای زیندەوەرە بچووکەکاندا دەگەڕا دەستی پێکرد. دوای چەندین دەیەی پڕ لە لێکۆڵینەوە، ئەو ئێستا گەڕان لەو زەریانەدا دەکات کە هەرگیز تیشکی خۆریان پێ نەکەوتووە و نهێنییەکانیان بۆ جیهان ئاشکرا دەکات، ئەمەش وای لێکردووە ببێتە یەکێک لە بایۆلۆژیستە هەرە دیارەکانی جیهان.

دۆزینەوەکانی دکتۆر مۆری تێگەیشتنی مرۆڤایەتی بۆ خۆڕاگری و بەردەوامی ژیان فراوانتر دەکەن و پێمان دەڵێن کە ژیان لە هەر شوێنێک بێت، ڕێگەیەک دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی بەردەوام بێت و گەشە بکات، تەنانەت لە ژێر هەزاران مەتر سەهۆڵیشدا.

گۆڤاری زانستی جەمسەری، ٢٠٢٦

PM:11:01:12/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌