دۆزینەوەی شارێکی ونبوو لە ژێر بیابانی گەورەی ئەفریقا مێژووی بازرگانی کۆن دەگۆڕێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی نێودەوڵەتی لە شوێنەوارناسان دۆزینەوەی شارێکی دێرینیان ڕاگەیاند کە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لە ژێر لمەکانی بیابانی "سەحەرا"دا پارێزراوە، ئەم دۆزینەوەیەش دەبێتە هۆی سەرلەنوێ نووسینەوەی مێژووی تۆڕە بازرگانییە دێرینەکانی کیشوەری ئەفریقا.

بە بەکارهێنانی وێنەی مانگە دەستکردەکان و ڕاداری دزەکەر بۆ ناو خاک، توێژەران توانییان پێکهاتە بەردینە زەبەلاحەکان بناسنەوە کە بۆ چەندین سەدە لەژێر لمدا شارابوونەوە. هەڵکۆڵینە سەرەتاییەکان بوونی بازاڕی گەورە، کۆگای ئاو و سیستەمێکی ئاڵۆزی ڕێگاوبانیان لەناو شارەکەدا ئاشکرا کردووە.

پارچە شوێنەوارییە دۆزراوەکان، لەوانە دراو، گۆزەی فەخفوری و نەخشە دیواربەندییەکان، ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم شارە ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر مەڵبەندێکی بازرگانی گەشاوە بووە و ناوچەی دەریای ناوەڕاستی بە قووڵایی ئەفریقاوە بەستووەتەوە. مێژوونووسان پێیان وایە شارەکە ڕۆڵێکی سەرەکی لە گواستنەوەی زێڕ و خوێدا هەبووە.

بۆ چەندین دەیەی یەک لە دوای یەک، زانایان بیردۆزیان دەربارەی هەبوونی شارستانیەت لەو ناوچە قەدەغەکراوانەدا هەبوو، بەڵام کەشوهەوای سەخت هەمیشە ڕێگر بوو لە گەڕان. ئێستا تەکنەلۆژیای هەستپێکردنی دوور مەودا توانیویەتی ئەو نهێنییانە بکاتەوە کە بۆ هەزاران ساڵ داپۆشرابوون.

ئەم دۆزینەوەیە نەک تەنها گێڕانەوە مێژووییەکانی ئەفریقا دەوڵەمەند دەکات، بەڵکو تەواوی ئەو تێڕوانینە باوانەش ڕەتدەکاتەوە کە سەبارەت بە جیهانگیری و بازرگانی لە سەردەمە کۆنەکاندا هەبوون.

Reference: International Archaeological Society Field Study 2026

PM:11:29:11/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌