ئادا لۆڤلێیس: یەکەم پڕۆگرامسازی کۆمپیوتەر کە پێش سەردەمی خۆی کەوت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئادا لۆڤلێیس، کە لە ساڵی 1815 لەدایکبووە، توانی زانستی ماتماتیک بگۆڕێت بۆ ئامرازێکی خەیاڵی بۆ ژمێریاری، و خۆی وەک یەکەم پڕۆگرامسازی کۆمپیوتەر لە مێژوودا بناسێنێت، ئەوەش زۆر پێش ئەوەی کۆمپیوتەر بە شێوەی فیزیایی بوونی هەبێت.

ئادا کچی شاعیری بەناوبانگ لۆرد بایرۆن و ماتماتیکزان ئانابیلا میلبانک بوو، ئەو توانی داهێنان و بیرکردنەوەی شیکاری پێکەوە گرێ بدات. دایکی هانی دەدا بۆ خوێندنی ماتماتیک و لۆژیک، تەنها بۆ ئەوەی دووری بخاتەوە لەو شتەی کە پێی دەوت "شێتی شاعیرانە"ی باوکی.

لە ساڵانی چلەکانی سەدەی نۆزدەهەمدا، ئادا هاوکاری چارڵز بابجی کرد لە پەرەپێدانی "ئامێری شیکاری"، کە ئامێرێکی ژمێریاری گشتگیر بوو. لۆڤلێیس تێبینی و پڕۆگرامی وردی بۆ ئامێرەکە نووسی، کە لە ڕاستیدا بە یەکەم زمانی پڕۆگرامسازی لە مێژوودا دادەنرێت.

دیدگای ئەو زۆر لەوە فراوانتر بوو کە تەنها ژمارە کۆبکاتەوە؛ ئەو پێشبینی کرد کە ڕۆژێک دادێت کۆمپیوتەرەکان بتوانن سیمبولەکان بەکاربهێنن، مۆسیقا دابنێن و بچنە ناو بوارگەلێکەوە کە لەودەوی ماتماتیکەوە بن، ئەوەش دیدگایەک بوو کە سەدەیەک دواتر هاتە دی.

سەرەڕای ئەوەی لە تەمەنی گەنجیدا و لە 36 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، بەڵام میراتی لۆڤلێیس وەک پێشەنگێکی بواری کۆمپیوتەر ئیلهامبەخشی نەوە بە نەوەی ماتماتیکزان و ئەندازیاران بووە، بەتایبەتی ژنان لە بوارەکانی زانست و تەکنەلۆژیادا.

چیرۆکی ژیانی ئادا دەیسەلمێنێت کە خەیاڵ ئەگەر لەگەڵ لۆژیکدا یەک بگرێت، دەتوانێت داهاتوو بگۆڕێت و ناوی مرۆڤ لە مێژوودا بە نەمری بهێڵێتەوە.

سەرچاوە: کاغەزەکانی بابج، مێژووی ژنان لە تەکنەلۆژیا، بایۆگرافی دۆت کۆم.

PM:11:17:31/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 292 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌