ماری کوری: ئەو زانایەی ڕەفزی کرد نادیار بێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ژیاننامەی ماری کوری چیرۆکی ژیری، قوربانیدان و یاخیبوونێکی بێدەنگە دژی ئەو سنوورانەی بۆ ژنان لە بواری زانستدا دانرابوون. کارەکانی ئەو بۆ هەمیشە بوارەکانی فیزیا، کیمیا و پزیشکی گۆڕی.

کوری لە پۆڵەندا و لە ژێر چەوسانەوەی سیاسیدا لەدایکبوو، دواتر ڕووی لە پاریس کرد بۆ تەواوکردنی خوێندن، زۆرجار لەناو هەژاری و گۆشەگیرییەکی تونددا دەیخوێند. کۆڵنەدانەکەی بووە هۆی دۆزینەوەی "تیشکدەرەوە" (radioactivity)، کە زاراوەیەک بوو خودی خۆی دایهێنا.

ئەو بوو بە یەکەم ژن کە خەڵاتی نۆبڵ بباتەوە و تاقە کەسیشە کە لە دوو بواری زانستی جیاوازدا ئەو خەڵاتەی بەدەستهێنابێت. سەرەڕای ناوبانگی جیهانی، ئەو بە سادەیی دەژیا و زیاتر جەختی لەسەر توێژینەوەکانی دەکردەوە نەک ناوبانگ و پارە.

دۆزینەوە زانستییەکانی ئەو دواتر بوونە بنەمایەک بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی شێرپەنجە و وێنەگرتنی پزیشکی، هەرچەندە ئەو دۆزینەوانە خۆشییان خستە بەر تیشکی کوشندە و لە کۆتاییدا بوونە هۆی کۆچی دوایی.

پاشخانی کوری ڕەنگدانەوەی سەردەمێکە کە زانیاری تێیدا باجێکی کەسی گەورەی دەویست، بەتایبەت بۆ ژنانێک کە لە لایەن دامەزراوەکانەوە پشتگیری نەدەکران.

ژیانی ئەو وەک یادخستنەوەیەک دەمێنێتەوە کە پێشکەوتنی زانستی زۆرجار لەو کەسانەوە دەستپێدەکات کە ئامادەن لەپێناو دۆزینەوەی ڕاستی، ڕووبەڕووی نادیاری و سەختییەکان ببنەوە.

ژیاننامە زانستییەکان، ئەرشیفی خەڵاتی نۆبڵ

PM:09:29:30/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 44 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌