جۆرێکی نوێی کانزا لە ناو بەردە گڕکانییە قووڵەکاندا ناسێنرا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زەویناسان بە فەرمی ڕایانگەیاند کە توانیویانە کانزایەکی نوێ و دەگمەن بناسنەوە کە لە ژێر پلەی گەرمی و پەستانێکی یەکجار زۆر و تاقەتپڕووکێندا لە قووڵایی زۆر لە ناو جەرگەی گڕکانێکی کۆندا دروست بووە. ئەم کانزایە تایبەتمەندییەکی فیزیکی و کیمیایی وای هەیە کە پێشتر لە هیچ شوێنێکی تری سەر گۆی زەویدا بەو شێوەیە نەبینراوە.

ئەم کریستاڵە پێکهاتەیەکی کیمیایی ناوازەی هەیە کە تێکەڵەیەکی ئاڵۆزە لە ئاسن، سیلیکۆن و چەند توخمێکی زۆر دەگمەن کە تەنها لە هەلومەرجی زۆر سەختدا پێکەوە دەبەسترێنەوە. دۆزینەوەکە لە کاتی هەڵکەندنی زانستی بۆ مەبەستی لێکۆڵینەوە لە چینەکانی زەوی بەدەست هاتووە و بووەتە جێگەی سەرسوڕمانی پسپۆڕانی کانزاناسی.

شیکردنەوە تاقیگەییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم کانزایە لە ئەنجامی ڕووداوێکی جیۆلۆجی یەکجار کورتخایەن بەڵام زۆر بەهێز لە ملیۆنان ساڵ پێش ئێستا دروست بووە، کاتێک ماگمای گەرم لە پڕێکدا ڕووبەڕووی پەستانێکی بێ وێنە بووەتەوە. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە زەوی لە ڕابردوودا بە چەندین قۆناغی تونددا تێپەڕیوە کە 

پێکهاتەی جیاوازیان بەرهەم هێناوە

دۆزینەوەی کانزای نوێ هەمیشە یارمەتی زانایان دەدات بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی مێژووی گەرمی شاراوەی زەوی و تێگەیشتن لەوەی چۆن چینە جیاوازەکان لە قووڵاییدا کارلێک لەگەڵ یەکتر دەکەن. هەر کانزایەکی نوێ وەک "کتێبێکی مێژوویی" وایە کە زانیاری دەربارەی دۆخی زەوی لەو سەردەمەدا تێدا نووسراوەتەوە.

ئەم دۆزینەوەیە سەرەداوی نوێمان دەداتێ دەربارەی جووڵەی ماگما و پڕۆسەکانی ساردبوونەوەی هەسارەکەمان لە چەندین ملیۆن ساڵ پێش ئێستادا. جگە لەوەش، ڕەنگە ئەم کانزایە تایبەتمەندییەکی ئەوتۆی هەبێت کە لە پیشەسازییە پێشکەوتووەکانی وەک دروستکردنی نیمچە گەیەنەرەکان یان ماددە بەرگەرگرەکان لە داهاتوودا سوودی لێ ببینرێت.

ڕاپۆرتەکانی کۆمەڵەی جیۆلۆجی، کانوونی دووەمی ٢٠٢٦

PM:09:00:27/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 72 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌