دۆزینەوەی باڵەخانەیەک لە ئیتاڵیا کە پەیوەندی بە "ڤیتروڤیۆس" باوکی تەلارسازییەوە هەیە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

شوێنەوارناسان لە ئیتاڵیا ڕایانگەیاند کە ئەگەری زۆرە پاشماوەی ئەو "باسیلیکا"یە (باڵەخانەیەکی گەورەی ڕۆمانی)یان دۆزیبێتەوە کە لەلایەن "ڤیتروڤیۆس" خۆیەوە دیزاین کراوە، کە یەکێکە لە ناودارترین کەسایەتییەکانی مێژووی نژیارسازی.

ڤیتروڤیۆس، کە لە سەدەی یەکەمی پێش زایندا ژیاوە، نووسەری کتێبی "دەربارەی تەلارسازی"یە کە بۆ هەزاران ساڵ سەرچاوەی سەرەکی بووە بۆ ئەندازیاران. هەرچەندە تیۆرییەکانی زۆر ناسراون، بەڵام تا ئێستا هیچ بینایەکی ڕاستەقینە کە بە دەستی ئەو دروستکرابێت بە تەواوی نەدۆزرابووەوە، ئەمەش دۆزینەوەکە زۆر گرنگ دەکات.

ئەم باسیلیکایە لە ناوچەی "فانۆ" دۆزراوەتەوە، ئەو شوێنەی کە ڤیتروڤیۆس لە نووسینەکانیدا ئاماژەی پێکردووە کە تێیدا بینایەکی دروست کردووە. شوێنەوارەکان نیشانی دەدەن کە بیناکە قەبارەیەکی گەورە و ئەندازەیەکی زۆر وردی هەبووە، کە بەتەواوی لەگەڵ ئەو یاسایانەدا دەگونجێت کە ڤیتروڤیۆس خۆی دایڕشتوون.

ئەم دۆزینەوەیە نەک تەنها بۆ شوێنەوارناسی، بەڵکو بۆ مێژووی دیزاین و ئەندازیاریش وەرچەرخانێکی گەورەیە. ڤیتروڤیۆس ئەو کەسەیە کە تیۆری "جوانی، پتەوی، و بەکارهێنان"ی داهێنا، کە تا ئەمڕۆش لە قوتابخانەکانی تەلارسازی جیهاندا دەخوێندرێت.

هەڵکۆڵینەکان لە ناوچەکە بەردەوامن بۆ دۆزینەوەی بەڵگەی زیاتر کە بە تەواوی بیسەلمێنێت ئەمە هەمان ئەو بینایەیە. ئەگەر پشتڕاست بکرێتەوە، دەبێتە یەکێک لە گرنگترین شوێنەوارەکانی سەردەمی ڕۆمانی و پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ لەنێوان "دەقە مێژووییەکان" و "واقیعی بیناسازی" دروست دەکات.

بۆ ئیتاڵیا، ئەمە دەبێتە دەستکەوتێکی تری کلتوری کە گەشتیاری و لێکۆڵینەوەی زانستی پێکەوە گرێ دەدات. دۆزینەوەی کارێکی ڤیتروڤیۆس وەک دۆزینەوەی دەستنووسێکی ونبووی ئەنیشتاین وایە بۆ فیزیا، چونکە ئەو بنەماکانی نیشتەجێبوون و شارستانیەتی بۆ جیهانی ڕۆژئاوا داڕشتووە.

سەرچاوە: ئاژانسی کلتوری ئیتاڵیا