بۆچی مۆزەخانەکان بێدەنگی وەک بەشێک لە ئەزموونی بینەر دادەنێنەوە؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

مۆزەخانەکان لە سەرتاسەری جیهاندا بە بێدەنگی خەریکی دووبارە داڕشتنەوەی دیزاینی هۆڵەکانیانن، بە جۆرێک کە "بێدەنگی" نەک "دەنگ و زانیاری زۆر" دەخەنە چەقی کارلێکی کولتوورییەوە. ئەم گۆڕانکارییە وەک وەڵامێکی پێویست بۆ ئەو ژاوەژاو و سەرنجڕاکێشانە بەردەوامانە دێت کە مرۆڤی سەردەم لە ژیانی ڕۆژانەیدا دووچاریان دەبێت.

لە لەندەنەوە تا بەرلین، سەرپەرشتیارانی مۆزەخانە و گەلەرییەکان تاقیکردنەوە لەسەر دروستکردنی هۆڵی "کەم دەنگ" دەکەن؛ تێیدا ئامێرە دەنگییە ڕێبەرەکان (Audio Guides) لادەبرێن و شاشە ئەلیکترۆنییە کارلێکەرەکان و زانیارییە نووسراوە زۆرەکان کەمدەکەنەوە. ئامانج لێی ئەوەیە بینەر بە بێدەنگی ڕووبەڕووی کارە هونەرییەکان و پارچە مێژووییەکان ببێتەوە بەبێ هیچ دەستوەردانێکی دەرەکی، ئەمەش هانی تێڕامانی قووڵ و پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ دەدات لەبری تەنها بەکاربردنی زانیارییە ئامادەکراوەکان.

ئەو توێژینەوانەی لەلایەن پسپۆڕانی مۆزەخانەناسی و دەروونناسییەوە ئەنجامدراون، ئاماژە بەوە دەکەن کە بێدەنگی کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆی لەسەر قووڵکردنەوەی هەستەکان و باشترکردنی مانەوەی زانیارییەکان لە میشکدا هەیە. کاتێک سەردانیکەران لە ژینگەیەکی بێدەنگدان، کاتێکی زۆرتر لەبەردەم کارە هونەرییەکاندا بەسەر دەبەن و سەرنجیان بۆ وردەکارییەکان دەچێت، چونکە هیچ دەنگێکی ڕێبەر ئاڕاستەیان ناکات چۆن بیربکەنەوە. ئەمە دەرفەتێکە بۆ دروستبوونی لێکدانەوەی کەسی و ڕەسەن، نەک تەنها دووبارەکردنەوەی ئەو گێڕانەوە مێژووییانەی کە مۆزەخانەکە بۆی دیاری کردوون.

بە شێوەیەکی نەریتی و لە چەند دەیەی ڕابردوودا، مۆزەخانەکان گۆڕابوون بۆ شوێنی فێرکاری زۆر چالاک کە پڕبوون لە لێدوان، تۆماری دەنگی و مڵتیمیدیای پێشکەوتوو. هەرچەندە ئەمە وایکردبوو مۆزەخانەکان بۆ هەموو ئاستەکان دەستپێڕاگەیشتوو بن، بەڵام ڕەخنەگران پێیان وایە ئەم شێوازە شوێنە کولتوورییەکانی گۆڕیبوو بۆ ژینگەیەکی پڕ لە زانیاریی قورس کە هاوشێوەی جەنجاڵی جیهانی دیجیتاڵییە و دەرفەتی "هەستکردن" بە هونەرەکەی کوشتبوو، وای لێکردبوون بببنە شوێنی "بەکاربردن" نەک "تێڕامان".

ئەم گرنگیدانە نوێیەی مۆزەخانەکان بە بێدەنگی، گوزارشت لە گۆڕانکارییەکی گەورەتر دەکات لە جیهاندا بەرەو "کولتووری هێواش" (Slow Culture) و هۆشیاریی دەروونی. مۆزەخانەکان چیتر تەنها شوێنی فێربوونی ڕاستییە مێژووییەکان نین، بەڵکو بوونەتە مەڵبەندێک بۆ هەستکردن، پشوودانی مێشک و دووبارە بەستنەوەی ڕۆحی مرۆڤ بە داهێنانی مرۆییەوە لە خاوێنترین و بێدەنگترین شێوەیدا، دوور لە هەر کێبڕکێیەکی تەکنەلۆژی.

سەرچاوە: بەشی کولتووری زە گاردیان، ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکانی مۆزەخانە

PM:09:09:14/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 52 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌