ئەفلاتوون؛ فەیلەسوفی نموونەیی و داڕێژەری یەکەمین کۆماری دادپەروەر لە خەیاڵی مرۆڤدا
وێستگە ستایل-
ئەفلاتوون؛ فەیلەسوفی نموونەیی و داڕێژەری یەکەمین کۆماری دادپەروەر لە خەیاڵی مرۆڤدا
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
ئەفلاتوون، گەورەترین فەیلەسوفی یۆنانی و قوتابی سوکرات، بە دامەزرێنەری فەلسەفەی (نموونەیی یان میسالیزم) دادەنرێت. ئەو بە دامەزراندنی "ئەکادیمیا" لە ئەسینا، یەکەمین بنکەی خوێندنی باڵای لە جیهانی ڕۆژئاوادا پێک هێنا کە بۆ ماوەی نۆ سەدە بەردەوام بوو.
ناوبانگترین بیرۆکەی ئەفلاتوون "تیۆری میسالەکانە"، کە تێیدا پێی وایە ئەم جیهانەی ئێمە تێیدا دەژین تەنها سێبەرێکی لاوازی جیهانێکی ڕاستەقینە و کامڵە کە تەنها بە عەقڵ دەبینرێت. کتێبی "کۆمار"ی ئەو، کە باس لە دەوڵەتێکی نموونەیی دەکات کە فەیلەسوفەکان حوکمی دەکەن، تا ئێستاش یەکێکە لە کاریگەرترین دەقە سیاسییەکان.
ئەفلاتوون لە ڕێگەی "ئەفسانەی ئەشکەوت"ەوە، نادانی و ڕۆشنایی عەقڵمان بۆ ڕوون دەکاتەوە. ئەو پێی وایە مرۆڤەکان وەک زیندانییەک لە ناو ئەشکەوتدان و تەنها سێبەری ڕاستییەکان دەبینن، و ئەرکی فەیلەسوفیش ئەوەیە کە بێت و ئەوان بەرەو ڕووناکی خۆر (ڕاستی) ببات.
پاشخانی خێزانی ئەفلاتوون ئەرستۆکراتی بووە، بەڵام مەرگی سوکرات (مامۆستاکەی) ژیانی گۆڕی و وای لێکرد هەموو ژیانی بۆ گەڕان بە دوای دادپەروەری و ڕاستیدا تەرخان بکات. دیالۆگەکانی ئەفلاتوون، کە تێیدا سوکرات کارەکتەری سەرەکییە، بە جوانترین شێوازی ئەدەبی و فەلسەفی نووسراون.
لە کۆتاییدا، فەلسەفەی ئەفلاتوون کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر ئایینە یەخوادییەکان و فیکری ڕۆژئاوا هەبووە. ئەو پێمان دەڵێت کە فەزیلەت و زانیاری یەک شتن، و مرۆڤی بەختەوەر ئەو کەسەیە کە عەقڵی بەسەر ئارەزووەکانیدا زاڵ دەکات.
سەرچاوە: ئینسایکلۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد.
PM:09:37:04/01/2026
ئهم بابهته 412
جار خوێنراوهتهوه