ئەبراهام لینکۆڵن؛ ئەو سەرۆکەی زنجیرەی کۆیلایەتی پچڕاند و ئەمریکای لە لێواری داڕمان ڕزگار کرد
وێستگە ستایل-
ئەبراهام لینکۆڵن؛ ئەو سەرۆکەی زنجیرەی کۆیلایەتی پچڕاند و ئەمریکای لە لێواری داڕمان ڕزگار کرد
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
ئەبراهام لینکۆڵن، شانزەهەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وەک گەورەترین سەرۆک لە مێژووی ئەو وڵاتەدا دەبینرێت، کە توانی لە سەخترین قۆناغی مێژووییدا (جەنگی ناوخۆ)، یەکپارچەیی ئەمریکا بپارێزێت و کۆتایی بە مرۆڤفرۆشی و کۆیلایەتی بهێنێت.
لینکۆڵن لە خێزانێکی هەژار و لە ناو کوخێکی داریندا لەدایکبوو، بەبێ خوێندنی فەرمی و تەنها بە هەوڵی خۆی بووە پارێزەر و دواتر سیاسەتمەدار. گەورەترین دەستکەوتی ئەو "بەیاننامەی ئازادکردنی کۆیلەکان" بوو لە ساڵی ١٨٦٣، کە بووە وەرچەرخانێکی مێژوویی بۆ مافەکانی مرۆڤ لە جیهاندا.
لە کاتی جەنگی ناوخۆی ئەمریکادا، لینکۆڵن نەک تەنها وەک فەرماندەیەکی سەربازی، بەڵکو وەک وتارخوێنێکی لێهاتوو دەرکەوت. وتارە بەناوبانگەکەی لە "گیتسبێرگ" تا ئێستاش وەک یەکێک لە جوانترین دەقە سیاسییەکان دەخوێنرێتەوە، کە تێیدا جەختی لەسەر حکومەتی "گەل، بۆ گەل و لە لایەن گەلەوە" کردەوە.
پاشخانی ژیانی لینکۆڵن پڕ بوو لە شکست و خەمۆکی، بەڵام ئیرادە پۆڵایینەکەی وای کرد هەمیشە هەستێتەوە. ئەو ڕووبەڕووی دژایەتییەکی توندی ویلایەتەکانی باشوور بووەوە، بەڵام سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ئەمریکا ناتوانێت بە نیوە کۆیلە و نیوە ئازاد بەردەوام بێت.
لە ئەنجامدا، تەنها چەند ڕۆژێک دوای کۆتایی هاتنی جەنگ، لینکۆڵن لە ساڵی ١٨٦٥ تیرۆر کرا. مەرگی ئەو بووە کارەساتێکی نیشتمانی، بەڵام ناوەکەی وەک ڕەمزی دادپەروەری و یەکسانی لە مێژووی جیهاندا بە نەمری مایەوە.
سەرچاوە: کتێبخانەی کۆنگرێسی ئەمریکا.
PM:09:35:04/01/2026
ئهم بابهته 408
جار خوێنراوهتهوه