بۆ ناتوانین پێکەوە بژین؟

مرۆڤ بە سروشتەکەی بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە. لە سەرەتای مێژووەوە تاکەکان پێکەوە ژیاون، یارمەتی یەکتریان داوە و لە ڕێگەی هاوکاری و هاوبەشییەوە شارستانییە گەورەکانیان بنیات ناوە. بێ گومان، ئەگەر پێکەوە ژیان نەبوایە، ئەم پێشکەوتنە گەورانەی زانست، هونەر، ئابووری و شارستانی هەرگیز بەدەست نەدەهاتن. بەڵام، لەگەڵ ئەوەشدا ئەمڕۆ زۆر جار دەبینین کە کۆمەڵگا لە ناکۆکی، دووبەرەکی، ڕق، جیاوازی و ململانێدا دەژی. بۆیە پرسیارێکی گرنگ لەبەردەممان دێت: بۆ ناتوانین پێکەوە بژین؟

یەکێک لە گرنگترین هۆکارەکان، نەبوونی کەلتووری قبووڵکردنی جیاوازییە. مرۆڤەکان لە ڕووی بیرکردنەوە، باوەڕ، زمان، نەتەوە، ئاین و شێوازی ژیانەوە جیاوازن. ئەم جیاوازییانە دەکرێت ببنە سەرچاوەی دەوڵەمەندی و پێشکەوتن، بەڵام کاتێک بە هۆی دەمارگیری و تەنگبینی سەیریان دەکرێت، دەبنە هۆی ناکۆکی و دووبەرەکی. کۆمەڵگایەکی سەرکەوتوو ئەوەیە کە جیاوازی بە هەڕەشە نازانێت، بەڵکوو بە دەرفەت دەزانێت.

هۆکارێکی دیکە، نەبوونی دادپەروەری و یەکسانییە. ئەگەر تاکێک هەست بکات کە مافەکانی پارێزراون و وەک هاووڵاتییەکی یەکسان مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت، زیاتر متمانەی بە کۆمەڵگا دەبێت. بەڵام کاتێک هەستی ستەم، جیاکاری یان نادادپەروەری دروست دەبێت، ئەو متمانەیە لەناو دەچێت و جێگای بە ڕق و بێمتمانەیی دەدات.

هەروەها، نەبوونی گفتوگۆی شارستانیانە هۆکارێکی ترە. زۆرجار کێشەکان بە قسە و گوێگرتن چارەسەر دەکرێن، نەک بە تووڕەیی و توندوتیژی. ئەو کاتەی هەر لایەنێک تەنها دەیەوێت قسە بکات و گوێ لە ئەوی تر ناگرێت، ڕێگای تێگەیشتن دادەخرێت. گفتوگۆ واتە ڕێزگرتن لە بیر و بۆچوونی ئەوانی تر، تەنانەت ئەگەر لەگەڵیان هاوڕا نەبین.

رۆڵی پەروەردە و خوێندنگەش لەم بوارەدا زۆر گرنگە. منداڵ لە تەمەنی بچووکەوە دەبێت فێری هاوکاری، لێبوردەیی، یەکسانی و ڕێزگرتن لە خەڵکی تر بکرێت. ئەگەر ئەم بەهایانە لە ناخی منداڵدا چەسپێندرێن، لە داهاتوودا هاووڵاتییەکی بەرپرسیار و ئاشتیخواز دەبێت.

میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش دەتوانن کاریگەرییەکی گەورە هەبێت. ئەگەر بۆ بڵاوکردنەوەی هەواڵی ڕاست، کەلتووری گفتوگۆ و نزیککردنەوەی خەڵک بەکاربهێندرێن، دەبنە هۆی یەکگرتوویی. بەڵام ئەگەر بۆ بڵاوکردنەوەی ڕق، درۆ و هاندان بە دووبەرەکی بەکاربهێندرێن، ئەوا کاریگەرییەکی نەرێنی لەسەر کۆمەڵگا جێدەهێڵن.

پێکەوە ژیان تەنها ئەرکی دەسەڵات نییە؛ بەرپرسیارێتی هەر تاکێکیشە. هەموومان دەتوانین بە ڕەفتاری باش، قسەی جوان، هاوکاری، یارمەتیدان و ڕێزگرتن لە مافی یەکتر، بەشداری لە دروستکردنی کۆمەڵگایەکی ئارام بکەین. ئاشتی لە دڵ و هزری تاکەکەس دەست پێدەکات و دواتر بۆ خێزان، گەڕەک، شار و وڵات دەگوازرێتەوە.

لە کۆتاییدا، وەڵامی پرسیاری «بۆ ناتوانین پێکەوە بژین؟» ئەوەیە کە هێشتا هەندێک لە بەها مرۆییە گرنگەکان وەک ڕێز، دادپەروەری، لێبوردەیی و گفتوگۆ بە تەواوی جێگیر نەبوون. بەڵام ئەگەر هەموومان بڕیار بدەین لە خۆمانەوە دەست پێ بکەین، دەتوانین کۆمەڵگایەک بنیات بنێین کە تێیدا جیاوازی ببێتە هێزی یەکگرتوویی، نەک هۆکاری دووبەرەکی. پێکەوە ژیان هەڵبژاردنێکە، و ئەو هەڵبژاردنە دەتوانێت داهاتووی باشتر بۆ نەوەکانی داهاتوو دروست بکات.

PM:06:17:11/07/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی