بەرداشی گەورە و ماڵی بچووک؛ کورد لەبەردەم تاقیکردنەوەی مێژووییی یەکڕیزیدا
نووری بێخاڵی
ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەسەر لێواری تەقینەوەیەکی گەورەیە، ململانێی توند و کراوەی نێوان ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل تەواوی هاوکێشە جیۆپۆلەتیکییەکانی شێواندووە و عێراقیش وەک هەمیشە بووەتە یەکێک لە سەرەکیترین گۆڕەپانەکانی ئەم جەنگە بەوەکالەت و ڕاستەوخۆیانە.
لەناو ئەم زریانە هەرێمایەتییەدا، هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی سیاسی و دەستووری، لە هەموو لایەکەوە بە هەڕەشە و مەترسی گەمارۆ دراوە، ئەوەی دۆخەکەشی بۆ سەر شانی هاووڵاتییانی ئەم هەرێمە گرانتر و تاقەتپڕوکێنتر کردووە، تەنیا هەڕەشە دەرەکییەکان نین، بەڵکوو بە پلەی یەکەم ئەو چەقبەستوویی و پشێوییە ناوخۆییەیە کە سیستمی سیاسی و کارگێڕی هەرێمی پەکخستووە.
لە کاتێکدا کە ناوچەکە بەرەو گۆڕانکاریی نوێ هەنگاو دەنێت و کورد لە هەر کاتێک زیاتر پێویستی بە یەکگوتاری و ڕێکخستنەوەی نێوخۆیی هەیە، درێژەکێشانی ناکۆکییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پەرلەمانی وەک بەرزترین دەزگای تەشریعی پەکخستووە و پرۆسەی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکوومەتی گەیاندووەتە بنبەست، ئەمەش وای کردووە قەوارەی هەرێم لە نێوان بەرداشی ململانێی هێزە هەرێمایەتییەکان و ناکۆکییە حزبییە ناوخۆییەکاندا بپلیشێتەوە.
لەم ڕوانگەیەوە، کاراکردنەوەی پەرلەمان و پێکهێنانی کابینەی نوێی حکوومەت، تەنیا ڕێکارێکی سیاسی یان ڕزگارکردنی هەرێم نییە لە بۆشایی یاسایی، بەڵکوو داخوازییەکی جەماوەری، نیشتمانی و ستراتیژییە بۆ پاراستنی ئەم ئەزموونە و شکۆ و بژێویی خەڵک.
کۆمەڵگەی کوردی بەدەست دڵەڕاوکێی پاشەڕۆژ، تەنگژەی دارایی و ترسی شڵەژانی تەناهیی دەرەکییەوە دەناڵێنێت، وەڵامی ئەم نیگەرانییانەش تەنیا لە ڕێگای دامەزراوەیەکی یاسایی کارا و حکوومەتێکی بەهێز و نیشتمانییەوە دەدرێتەوە کە بتوانێت بەرگری لە مافە دەستوورییەکانی هەرێم لە بەغدا بکات و بەرگەی گوشارە هەرێمایەتییەکان بگرێت.
درێژەکێشانی ئەم بۆشاییە سیاسی و یاساییە، پێگەی هەرێمی کوردستان لەسەر مێزی گفتوگۆ عێراقی، هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکان لاواز دەکات و دەبێتە هۆی ئەوەی دۆستان و هاوپەیمانە نێودەوڵەتییەکانیش متمانەیان بە توانای کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن سست بێت.
لەم قۆناغە هەستیارەدا، ئەرک و بەرپرسیارێتییەکی مێژوویی، نەتەوەیی و نیشتمانیی گەورە دەکەوێتە سەر شانی هەردوو حیزبی دەسەڵاتدار (پارتی و یەکێتی). دەبێ لەوە دڵنیا بن کە مێژوو بەزەیی بە هیچ لایەنێکدا نایەتەوە ئەگەر بەهۆی بەرژەوەندیی تەسکی حزبی و پشککاریی سیاسییەوە ئەم دەرفەتە زێڕینەی پاراستنی قەوارەی هەرێم لەدەست بدرێت.
ئەمڕۆ سەرکردایەتیی سیاسیی ئەم دوو هێزە لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژوویی دان بەرامبەر بەو خەڵکەی کە ساڵانێکە باجی قورسییان بە سەر و گیان و خوێن و ماڵی خۆیان داوە؛ ئەوان پێویستە زمان و گوتاری ململانێ بگۆڕن بۆ زمانی دیالۆگ و سازانی نیشتمانی.
ڕێگریکردن لە داڕمانی زیاتری متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوەکان؛ تەنیا بەوە دەبێت کە بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە بخرێنە پێش هەموو جیاوازییەکانەوە. ئیدی کاتی ئەوە هاتووە کە پارتی و یەکێتی، بە درککردن بە قەبارەی ئەو مەترسییانەی کە لە دەرگای ماڵی کورد دەدەن، تارمایی ناکۆکییەکان بڕەوێننەوە، دەرگای پەرلەمان بکەنەوە و کابینەیەکی یەکگرتوو و چاکسازیخواز پێکبهێنن، چونکە تاکە قەڵغان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکانی قۆناغی نوێ، یەکڕیزیی نێوخۆیی و قبووڵکردنی بەرپرسیارێتییە بەرامبەر بە نەوەکانی داهاتوو.
PM:06:33:15/06/2026
ئهم بابهته 408
جار خوێنراوهتهوه
هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی