ژیرمەندی سیاسی لە تەوقیتێکی هەستیاردا

لەم ساتەوەختەدا، کە عێراق لەبەردەم بنبەستێکی جددی هەناردەکردنی وزەدایە و ئابوورییەکەی لەژێر فشاری قەیرانەکانی ناوچەکەدا ڕووبەڕووی بارگرانییەکی گەورە بووەتەوە داواکارییەکانی بەغدا بۆ ڕەخساندنی ڕێڕەوێکی جێگرەوە و هەناردەکردنی بەشێک لە نەوتەکەی بە بۆری و خاکی هەرێمدا بەرەو تورکیا دەرفەتێکی نوێی بۆ هەرێمی کوردستان هێناوەتە پێش و خستوویەتیە سەر شاڕێی بڕیارێکی ستراتیژی و هەستیار، دەرفەتێکی وا لە تەوقیتێکی وادا پێویستی بە ژیرمەندییەکی سیاسی قووڵ هەیە تاوەکو هەرێم وەک دەروویەکی ستراتیژی و هاوبەشێکی دڵسۆز هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە بەغدا بینابکاتەوەو  ببێتە کلیلی چارەسەر لە نێو جەرگەی ئەم قەیرانەدا چونکە ئەم دۆخە وا لە هەرێم دەخوازێت بە دەربڕینی نیازپاکی و نیشاندانی ئامادەیی بۆ هاریکاری ئەم هەلە بقۆزێتەوە بۆ بەتاڵکردنەوەی گریمانە نەخوازراوەکان و چەسپاندنی جۆرێک لە متمانەی هاوبەش، کە بەرژەوەندی هەردوولای تێدا پارێزراو بێت، ئەگەرچی ئەم هەنگاوەی ناوەند تەنها زەڕورەتێکی کاتیەو هیچ پەیوەندییەکی بە گۆڕانی دیدگای سیاسییەوە نییە بەڵام  مامەڵەکردنی ژیرانە دەتوانێت ئەم هەنگاوە تەرجەمە بکات بۆ دەستکەوتێکی ستراتیژیی چەسپاو و ڕێگر بێت لە هەر پاشەکشەیەکی هەڵوێستی بەغدا لەپاش نیشتنەوەی تەپوتۆزی ئەم جەنگە ناوچەییە.

پەیڕەوکردنی سیاسەتی کرانەوە و ئاسانکاریی زیاتر بۆ گەیشتن بە لێکتێگەیشتن لەگەڵ بەغدا لەم چرکەساتەدا گوزارشتە لە درکپێکردنی قوڵ و ژیرمەندی سیاسی بۆ هاوکێشە گۆڕاوەکان چونکە هەر جۆرە کاردانەوەیەکی کاتی لەم دۆخە تایبەتەدا کاریگەری ڕاستەوخۆی دەبێت لەسەر داڕشتنەوەی نەخشەڕێگەی پەیوەندییەکان لەئایندەدا، بەپێچەوانەی تێڕوانینە باوەکان نواندنی نەرمییەکی ستراتیژی دەبێتە وەرچەرخانێکی سیاسی و دوو ئامانجی بنچینەیی دەپێکێت:

یەکەم: چەسپاندنی پێگەی هەرێم وەک کارەکتەرێکی بەرپرسیار و خاوەن ئیرادە لە نێوەندە نێودەوڵەتییەکاندا، کە ئەمەش دەبێتە هۆی قایمکردنی بناغەی هاوبەشییەکی درێژخایەن.

​دووەم: بنبڕکردنی تێکڕای ئەو پاساوە یاسایی و سیاسییانەی، کە لە ئایندەدا رەنگە بکرێنە بیانوو بۆ پاشەکشێ لە پابەندییەکان و خۆدزینەوە لە بەرپرسیارێتییەکان.

بۆیە لەم تەوقیتەدا هەر هەنگاوێکی  بونیادنەری هەرێم وەک زەرووڕەتێکی مێژوویی و وەرچەرخانێکی ستراتیژی بەرمەبنای بڕیارێکی دروست گوزارشت لە هۆشمەندی و دووربینی سیاسی دەکات چونکە لە ئێستادا بەغدا زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە پێویستی بەو کرانەوە سیاسییە هەیە تا بنەما ئابوورییەکەی لە داڕمان بپارێزێت، ئەم گۆڕانکارییە لە ڕەفتاری سیاسی  بەغدا هەرچەندە وتمان گوزارشت لە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە دیدگای سیاسیدا ناکات و وەک زەروورەتێکی کاتی دەردەکەوێت، بەڵام ئەو ڕاستییە حاشاهەڵنەگرە دەسەلمێنێت، کە ئاسایشی ئابووری ناوەند و هەرێم یەکەیەکی ئۆرگانی گرێدراون، بۆیە مامەڵەیەکی ئەقڵانی لەم وەرچەرخانەدا، زەمینەیەکی پتەو دەڕەخسێنێت تا هاوکێشەی وزە لە عێراقدا لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و متمانەی بونیادنەر ڕێکبخرێتەوە بە میکانزمێک، کە مافە دەستوورییەکانی هەرێم وەک چەقێکی بنەڕەتی لە پرۆسەی سەقامگیری گشتی وڵاتدا گەرەنتی بکرێن.

دواجار نە نیشتمانپەروەری لە ئاڵۆزکردنی پەیوەندییەکان و سەرکێشیکردن بە قوتی خەڵکەوە دەسەلمێنرێت و نە نواندنی نیازپاکی و نزیکبوونەوەش بۆ ڕێککەوتن بە واتای پاشەکشێ و خۆڕادەستکردن دێت بەڵکو لوتکەی بەرپرسیارێتی نیشتیمانی لەوەدایە، کە بتوانرێت لە نێوان بەرژەوەندی باڵا و واقیعی سیاسییدا هاوسەنگییەکی ژیرانە دابڕێژرێت و ڕێگری لە هەر داڕمانێکی ئابووری بکرێت، کە ژیانی هاووڵاتیان بخاتە مەترسییەوە ئەمەش جەوهەری ئەو سیاسەتە واقیعبینانەیە، کە نیشتمان پەروەریی ڕاستەقینە لە پاراستنی سەقامگیری و بژێوی خەڵکدا چڕ دەکاتەوە نەک لە خوڵقاندنی تەنگژەی بێ ئەنجام.

PM:01:31:18/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 236 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی